Việt Nam đang sở hữu một nguồn tài nguyên được ví như “kho báu” của ngành công nghiệp hiện đại. Đây là kim loại giữ vai trò then chốt trong sản xuất pin và quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Theo Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ - Luyện kim (Bộ Công Thương), trữ lượng niken của Việt Nam ước đạt khoảng 3,6 triệu tấn. Trong bối cảnh nhu cầu khoáng sản cho pin lithium-ion tăng mạnh, con số này được đánh giá là đáng kể.

Về phân bố, Thanh Hóa là địa phương có trữ lượng lớn nhất, hơn 3 triệu tấn, chiếm phần lớn tổng nguồn tài nguyên cả nước. Tiếp theo là Sơn La (khoảng 420.523 tấn) và Cao Bằng (133.677 tấn). Đáng chú ý, niken ở Việt Nam tồn tại dưới nhiều dạng khoáng vật, phần lớn đi kèm quặng crôm, tiêu biểu tại khu vực mỏ crômit Cổ Định (Đông Nam Thanh Hóa).

135007khaitruongkhaithacquangnik
Trữ lượng niken của Việt Nam ước đạt khoảng 3,6 triệu tấn

Trong xu thế điện hóa phương tiện giao thông, niken được xem là nguyên liệu chiến lược. Kim loại này là thành phần quan trọng trong pin lithium-ion, đặc biệt ở các dòng pin mật độ năng lượng cao cho xe điện. Việc tăng tỷ lệ niken trong cấu trúc pin giúp cải thiện quãng đường di chuyển, kéo dài tuổi thọ và nâng hiệu suất vận hành.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định xe điện đang làm thay đổi sâu sắc ngành ô tô toàn cầu và góp phần giảm tiêu thụ dầu mỏ trong vận tải đường bộ. Song song đó, nhu cầu khoáng sản cho sản xuất pin – trong đó có niken – được dự báo tiếp tục tăng mạnh.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, niken còn được xếp vào nhóm khoáng sản có tầm quan trọng chiến lược. Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) đã đưa niken vào danh sách đề xuất “50 khoáng chất quan trọng” do vai trò thiết yếu đối với kinh tế, an ninh quốc gia và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

2755871106678065244789462338342655903749904n-16473968948871461317168
Nhà máy nghiền quặng tại mỏ niken Bản Phúc - Ảnh VGP/Nguyễn Đức

Nhận thức rõ tiềm năng này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại quặng như vàng, đồng, niken, molipden đến năm 2025, nhấn mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, nâng cao giá trị gia tăng và bảo vệ môi trường.

Theo định hướng, giai đoạn đến năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu khai thác khoảng 118.000 tấn tinh quặng niken và sản xuất 8.000–11.000 tấn sản phẩm niken mỗi năm. Một trong những dự án đáng chú ý là mỏ niken – đồng tại Cao Bằng do Tập đoàn PC1 sở hữu quyền khai thác, với trữ lượng ước tính khoảng 14 triệu tấn quặng nguyên khai; giai đoạn 1 có công suất xử lý 600.000 tấn quặng/năm và đang vận hành khoảng 70% công suất thiết kế.

Dù quy mô trữ lượng chưa lớn so với thế giới, việc phát triển các chế phẩm muối niken và sản xuất pin từ nguồn quặng trong nước có thể mang lại lợi ích kép: vừa đáp ứng nhu cầu cho xe điện và năng lượng tái tạo, vừa khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên chiến lược của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.