Thị trường tiền tệ những ngày qua đang chứng kiến những biến động mạnh mẽ khi làn sóng tăng lãi suất không còn cục bộ ở nhóm ngân hàng nhỏ mà đã chính thức lôi kéo cả những "ông lớn" quốc doanh vào cuộc.

Sự thay đổi mang tính hệ thống này đang thiết lập một mặt bằng chi phí vốn mới, dự báo một năm 2026 đầy thách thức cho cả người gửi tiền lẫn người đi vay.

Lãi suất huy động tăng nhiệt, áp lực lên lãi vay
Ảnh minh họa.

Nhóm "Big 4" phá vỡ sự im lặng

Tâm điểm của thị trường tuần qua đổ dồn vào BIDV khi ngân hàng này có bước điều chỉnh lãi suất gây ngỡ ngàng. Không chỉ đẩy lãi suất tiền gửi trực tuyến các kỳ hạn ngắn (1–5 tháng) lên mức kịch trần 4,75%/năm theo quy định, BIDV còn mạnh tay nâng lãi suất các kỳ hạn dài. Cụ thể, kỳ hạn 6–11 tháng vọt lên 6,6%/năm, trong khi các kỳ hạn từ 12–36 tháng chạm mốc 6,8%/năm – mức tăng lên tới 1,5 - 1,6 điểm phần trăm chỉ trong thời gian ngắn.

Động thái này, cùng với việc VietinBank tăng lãi suất trước đó, đã đánh dấu sự xoay trục chiến lược của nhóm ngân hàng quốc doanh. Trước đây, nhóm này vốn duy trì sự ổn định quanh mức 5,2–5,3%/năm cho kỳ hạn dài, nhưng nay sự tham gia quyết liệt của họ đã khiến mức lãi suất trên 6,5%/năm trở thành tiêu chuẩn phổ biến trên toàn thị trường.

Ngân hàng số và khối thương mại cổ phần bứt tốc

Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, cuộc đua thậm chí còn khốc liệt hơn. MB gây chú ý với các mức lãi suất dành cho khách hàng cá nhân đạt 7,5%, thậm chí lên tới 8,4%/năm đi kèm các điều khoản tất toán linh hoạt. Trong khi đó, nhóm ngân hàng số như Vikki Bank và Cake by VPBank đang dẫn đầu thị trường với các gói lãi suất ưu đãi dao động từ 8,1% đến 8,4%/năm.

Thậm chí, thị trường đã xuất hiện những cột mốc lãi suất "khủng" chạm ngưỡng 9%/năm tại MSB hay PvcomBank, dù thường đi kèm điều kiện về số dư tiền gửi lớn. Theo các chuyên gia, nguyên nhân của xu hướng này đến từ cơn khát vốn của nền kinh tế, đặc biệt là nhu cầu tài chính trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng và đầu tư công, trong khi nguồn cung vốn vẫn phụ thuộc nặng nề vào tiền gửi ngắn hạn.

Áp lực chi phí vốn đè nặng lên lãi suất cho vay

Hệ quả tất yếu của việc tăng lãi suất đầu vào là áp lực trực tiếp lên lãi suất đầu ra. Khảo sát thực tế cho thấy lãi suất cho vay đã tăng từ 1–2 điểm phần trăm. Tại phân khúc cho vay mua nhà, mức lãi suất ưu đãi hiện phổ biến quanh ngưỡng 8,5–9,5%/năm, nhưng sau khi hết hạn ưu đãi, lãi suất thả nổi có thể vọt lên mức 11–15%/năm.

Đáng chú ý, khoảng cách về lãi suất cho vay giữa khối quốc doanh và tư nhân đang dần thu hẹp. BIDV hiện áp dụng mức lãi suất cho vay lên tới 13%/năm sau giai đoạn ưu đãi, cho thấy các "ông lớn" không còn duy trì được lợi thế lãi suất thấp trước áp lực chi phí vốn đầu vào. Một số trường hợp cá biệt trên thị trường thậm chí đã ghi nhận mức lãi suất cho vay lên tới 18,8%/năm do các điều khoản điều chỉnh đặc thù.

Thay đổi hành vi dòng tiền và nỗ lực thích nghi

Sự gia tăng hấp dẫn của lãi suất ngân hàng đang khiến dòng tiền nhàn rỗi có xu hướng rút khỏi các kênh đầu tư rủi ro như chứng khoán, bất động sản hay vàng để quay trở lại hệ thống ngân hàng. Để hỗ trợ người đi vay trong bối cảnh chi phí vốn tăng cao, các ngân hàng đang linh hoạt kéo dài thời hạn vay lên đến 25–30 năm và nâng tỷ lệ cho vay lên tới 90–95% giá trị tài sản nhằm giảm bớt áp lực trả nợ hàng tháng cho khách hàng.

Dù dự báo lãi suất sẽ còn tiếp tục xu hướng tăng trong năm 2026, các chuyên gia tin rằng mặt bằng này sẽ được điều hành linh hoạt để vừa kiểm soát lạm phát, vừa đảm bảo mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

PTH (SHTT)