Nghịch lý giá dầu: Tại sao xung đột bùng nổ nhưng "mốc 100 USD" vẫn xa vời?

Thị trường năng lượng thế giới đang trải qua những ngày biến động dữ dội sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran. Tính đến ngày 3/3, giá dầu Brent đạt đỉnh ở mức 85 USD/thùng, một con số đáng kể nhưng vẫn còn khoảng cách rất xa so với mức kỷ lục 128 USD/thùng thời điểm xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022.

Khi "cú sốc" không còn gây hoảng loạn

Lý giải cho sự bình tĩnh đến lạ thường của thị trường, các chuyên gia cho rằng giới đầu tư hiện đã có "kháng thể" tốt hơn trước các biến cố địa chính trị. Sau đại dịch Covid-19 và cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, những nhà giao dịch đã tích lũy được kinh nghiệm dày dặn trong việc điều hướng tàu chở dầu và tìm kiếm các tuyến vận chuyển thay thế. Sự chủ quan này khiến thị trường phản ứng chậm hơn so với thực tế gián đoạn nguồn cung.

Bên cạnh đó, vị thế của các cường quốc năng lượng đã thay đổi. Mỹ hiện đã vươn lên thành nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, trong khi nguồn cung toàn cầu được bổ sung đáng kể từ Guyana, Brazil và Canada. Việc các nền kinh tế phát triển giảm phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông so với thập niên 1970 đã tạo ra một tấm đệm an toàn cho giá cả. Đặc biệt, yếu tố chính trị tại Mỹ cũng đóng vai trò kìm hãm: trước thềm bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ, chính quyền Tổng thống Donald Trump có động lực mạnh mẽ để xả kho dự trữ chiến lược (SPR) nhằm ngăn chặn lạm phát và hạ nhiệt giá dầu.

Những nguồn cung dự phòng ẩn mình

Mặc dù 150 tàu chở dầu đang phải neo chờ ngoài eo biển Hormuz và các mỏ dầu lớn như Rumaila của Iraq phải đóng cửa vì đầy bồn chứa, thị trường vẫn chưa rơi vào tình trạng khan hiếm tuyệt đối. Trung Quốc hiện đang sở hữu lượng dự trữ khổng lồ, đủ đáp ứng nhu cầu trong 124 ngày mà không cần nhập khẩu mới. Trên toàn cầu, khoảng 2 tỷ thùng dầu vẫn đang nằm trong các kho bãi và hàng trăm triệu thùng khác đang lênh đênh trên biển hoặc nằm trên các con tàu "lách trừng phạt".

Thêm vào đó, Saudi Arabia và UAE vẫn duy trì khả năng xuất khẩu khoảng 9 triệu thùng/ngày thông qua các đường ống không đi qua eo biển Hormuz. Đây là những kênh thoát hiểm quan trọng giúp dòng chảy năng lượng không bị đứt gãy hoàn toàn bất chấp giao tranh ác liệt.

Kịch bản nào cho mốc 100 USD?

Dù hiện tại giá dầu vẫn đang được kiểm soát, giới phân tích cảnh báo rằng "ngòi nổ" 100 USD vẫn có thể bị kích hoạt nếu tình trạng gián đoạn kéo dài. Chuyên gia Saul Kavonic ước tính, nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa thêm 2 tuần, hơn 250 triệu thùng dầu sẽ bị ùn ứ, buộc các nước vùng Vịnh phải cắt giảm sản lượng và đẩy giá vượt ngưỡng 100 USD.

Trong ngắn hạn, khi Iran vẫn tiếp tục gia tăng sức ép để củng cố vị thế đàm phán, giá dầu được dự báo có thể chạm vùng 90 USD/thùng vào cuối tuần này. Thị trường đang ở trạng thái nín thở quan sát: liệu hoạt động vận tải qua Hormuz sẽ sớm được nối lại hay thế giới sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng dài hơi hơn? Câu trả lời nằm ở mức độ nghiêm trọng của những đợt tấn công tiếp theo và thời gian mà các hạ tầng năng lượng trọng yếu phải tạm dừng hoạt động.