Thị trường xăng dầu trong nước vừa chính thức bước vào một lộ trình chuyển đổi mang tính lịch sử, khi Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 29 về việc thí điểm một số chính sách phục vụ lộ trình sử dụng xăng E10.

Kể từ ngày 16/6 năm nay cho đến hết ngày 15/6/2028, dòng xăng sinh học E10RON95 mức 3 (E10RON95-III) sẽ chính thức được lựa chọn để thí điểm làm mặt hàng tiêu dùng phổ biến, thay thế hoàn toàn cho loại xăng không chì RON95-III quen thuộc trên thị trường.

Xăng E10 chính thức thay thế RON95 trong điều hành giá đến hết 15/6/2028
Ảnh minh họa.

Nghị quyết mới thiết lập một hành lang pháp lý toàn diện, bao gồm các quy định đột phá từ việc cho phép thuê dịch vụ thử nghiệm kiểm tra chất lượng, xác định các yếu tố cấu thành giá cơ sở do Nhà nước công bố, cho đến phương án xử lý lượng xăng tồn đọng và phân định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương.

Cơ chế giá cơ sở mới và giải pháp linh hoạt cho doanh nghiệp

Với việc đưa xăng E10RON95-III trở thành mặt hàng tiêu dùng phổ biến, Nhà nước sẽ chịu trách nhiệm công bố giá cơ sở của dòng xăng này để thực hiện điều hành thị trường. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ phối hợp để xác định các yếu tố cấu thành công thức giá. Cụ thể, Bộ Công Thương sẽ tính toán giá xăng dầu thế giới dựa trên mức bình quân giá giao dịch quốc tế của xăng RON95 giữa hai kỳ điều hành. Trong khi đó, Bộ Tài chính sẽ chịu trách nhiệm xác định và thông báo giá ethanol nhiên liệu.

Để tạo sự ổn định trong giai đoạn đầu, các chi phí đưa xăng từ nước ngoài về cảng, chi phí đưa xăng từ nhà máy lọc dầu trong nước về cảng và premium đối với nguồn sản xuất nội địa sẽ tạm thời áp dụng theo mức của xăng RON95-III. Ngược lại, chi phí kinh doanh và lợi nhuận định mức sẽ được áp theo khung của xăng E5RON92. Khi có đầy đủ dữ liệu thực tế về hoạt động kinh doanh xăng E10RON95-III, Bộ Tài chính sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Công Thương để rà soát và quyết định các khoản chi phí này trong công thức tính giá cơ sở.

Bên cạnh đó, một điểm mới đáng chú ý trong công tác quản lý chất lượng là các thương nhân đầu mối sản xuất, kinh doanh xăng dầu thực hiện pha chế được phép thuê các tổ chức thử nghiệm được chỉ định để kiểm tra chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Hợp đồng thuê dịch vụ này sẽ có giá trị pháp lý thay thế cho các tài liệu thuyết minh về năng lực phòng thử nghiệm tại cơ sở.

Đối với lượng xăng không chì thành phẩm còn tồn đọng trước ngày 1/6, Chính phủ đưa ra giải pháp khuyến khích các doanh nghiệp chủ động mua bán, chuyển giao qua lại cho nhau để phục vụ hoạt động pha chế. Công tác chuyển giao này phải hoàn tất trước ngày 31/7, và các thương nhân đầu mối có trách nhiệm báo cáo số lượng cụ thể về Bộ Công Thương trước ngày 15/8.

Tổng lực vào cuộc: Trách nhiệm siết chặt của các bộ, ngành và địa phương

Lộ trình chuyển đổi quy mô lớn này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ chưa từng có từ các cơ quan quản lý nhà nước. Bộ Công Thương được giao vai trò chủ trì, tổ chức triển khai lộ trình xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, đồng thời điều phối nguồn cung ethanol lẫn xăng nền phục vụ phối trộn. Cơ quan này cũng sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để điều hành giá xăng E10RON95-III thay thế hoàn toàn cho xăng RON95-III ngay từ kỳ điều hành giá gần nhất kể từ khi nghị quyết có hiệu lực.

Bên cạnh hai bộ quản lý kinh tế, các bộ ngành chuyên trách khác cũng đồng loạt nhận nhiệm vụ:

  • Bộ Khoa học và Công nghệ: Tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các quy định về đo lường và chất lượng xăng E10 từ khâu sản xuất, pha chế đến lưu thông.
  • Bộ Tài chính: Nghiên cứu đề xuất điều chỉnh các sắc thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng sinh học khi cần thiết để khuyến khích người dân sử dụng.
  • Bộ Xây dựng: Rà soát, hoàn thiện các quy chuẩn, tiêu chuẩn về hạ tầng kho chứa và các trạm phối trộn nhiên liệu sinh học.
  • Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Nghiên cứu cơ chế phát triển các vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học, đồng thời đánh giá, công bố chỉ số giảm phát thải cụ thể khi đưa xăng sinh học vào sử dụng.

Ở cấp độ địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được yêu cầu phải vào cuộc ráo riết để hỗ trợ các doanh nghiệp cải tạo, xây dựng mới hạ tầng lưu chứa, phân phối xăng E10. Đồng thời, các địa phương phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng của cả hai dòng xăng sinh học E5 và E10 trên địa bàn. Về phía các thương nhân kinh doanh xăng dầu, việc tuân thủ nghiêm túc báo cáo số liệu một cách trung thực, chính xác và thực hiện đúng lộ trình dịch chuyển sang kinh doanh xăng E10 là nghĩa vụ bắt buộc trước pháp luật.