Thủ tướng yêu cầu cắt giảm tầng nấc trung gian trong phân phối xăng dầu

Sáng 11/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công Thương cùng các bộ, cơ quan liên quan về việc cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu.

Tại cuộc họp, Thủ tướng nhấn mạnh bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng cho ổn định và tăng trưởng 2 con số. Trong đó, việc tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu được xác định là một nhiệm vụ ưu tiên quan trọng.

Theo Thủ tướng, nếu có những bước đi phù hợp và cải cách mạnh trong lĩnh vực điện, xăng dầu, chi phí đầu vào của nền kinh tế có thể giảm đáng kể, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả, năng suất và sức cạnh tranh.

Nhiều tầng trung gian làm tăng chi phí

Thủ tướng yêu cầu phải bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống, bởi đây là một phần quan trọng trong hoạt động của nền kinh tế. Tuy nhiên, hệ thống hiện nay vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần khắc phục.

Một trong những bất cập được nêu là thị trường trong nước còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến quốc tế. Bên cạnh đó, một số quy định pháp luật và cơ chế điều hành chưa thực sự phù hợp, khiến khi thị trường biến động hoặc nguồn cung bị gián đoạn có thể xảy ra thiếu hụt cục bộ.

Hệ thống phân phối cũng được đánh giá chưa hợp lý. Số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng năng lực chưa đồng đều, khả năng tạo nguồn còn hạn chế, trong khi có nhiều tầng nấc trung gian khiến chi phí đầu vào tăng và hiệu quả giảm.

Thủ tướng cũng chỉ ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng và nhập lậu vẫn tồn tại. Qua các đợt kiểm tra thời gian qua, nhiều vi phạm trong các khâu đã được phát hiện.

Trước thực tế này, Thủ tướng đề nghị Phó Thủ tướng Thường trực tiếp tục chỉ đạo, Bộ Công Thương nghiên cứu và hoàn thiện dự thảo nghị định mới về kinh doanh xăng dầu. Mục tiêu là khắc phục căn bản những hạn chế của cơ chế hiện hành, xây dựng thị trường vận hành thông suốt, ổn định, minh bạch và cạnh tranh.

Việc sửa đổi phải mang tính thực chất, không dừng ở thay đổi tên gọi hay hình thức tổ chức. Thủ tướng yêu cầu cắt giảm tối đa đầu mối và các khâu trung gian, kiểm soát, điều tiết được giá, giảm chi phí, đồng thời làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể.

Việc tổ chức lại cũng phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời ngăn chặn lợi ích nhóm, gian lận và hành vi trục lợi.

Thiết kế lại hệ thống phân phối

Về hệ thống phân phối, Bộ Công Thương được yêu cầu rà soát và thiết kế lại theo hướng giảm thực chất các tầng nấc trung gian, đồng thời phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn và khâu hạ nguồn.

Thủ tướng yêu cầu khắc phục tình trạng các thương nhân mua bán lòng vòng với nhau khiến chi phí tăng và khó xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung. Trách nhiệm bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ cũng phải được quy định rõ, đặc biệt trong những thời điểm thị trường biến động.

Đối với thương nhân đầu mối, điều kiện hoạt động cần được rà soát theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, khả năng tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung.

Thủ tướng cho rằng các điều kiện không nên chỉ tập trung vào kho, cảng, phương tiện hay cửa hàng mà cần linh hoạt hơn, đồng thời có quy định phù hợp với mô hình các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước.

Trên cơ sở đánh giá tác động, cơ quan chức năng được yêu cầu nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, tổ chức lại hệ thống thương nhân phân phối và bán lẻ. Mục tiêu là bảo đảm các thương nhân đầu mối thực sự có năng lực và thực hiện đầy đủ trách nhiệm về nguồn cung.

Cùng với đó, cần rà soát cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện, thủ tục và ứng dụng công nghệ trong công tác kiểm soát, kiểm tra.

Tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành giá

Về giá xăng dầu, Thủ tướng thống nhất tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, nhất là khi thị trường xuất hiện biến động.

Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính rà soát các quy định liên quan đến công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, kê khai và công bố giá.

Cơ chế mới phải vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp tiết giảm chi phí, cạnh tranh và giảm giá, vừa ngăn việc lợi dụng vị trí trên thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.

Đối với nguồn cung, dự trữ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung, dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn thị trường theo quy định pháp luật về giá.

Mục tiêu là bảo đảm Nhà nước có đủ công cụ để can thiệp khi thị trường xuất hiện những biến động bất thường, đồng thời duy trì nguồn cung xăng dầu ổn định, không để xảy ra tình trạng đứt gãy hoặc thiếu hụt cục bộ.

QT (SHTT)