Người dân được gì khi doanh nghiệp tự quyết giá bán lẻ xăng dầu?

Đề xuất trao quyền định giá bán lẻ xăng dầu cho doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp thị trường vận hành linh hoạt hơn, đồng thời tạo ra nhiều thay đổi trong cách hình thành giá. Theo đánh giá của các chuyên gia, người tiêu dùng có thể là đối tượng hưởng lợi nếu cơ chế cạnh tranh được phát huy đúng hướng.

Một trong những điểm đáng chú ý là giá bán lẻ trong nước có khả năng bám sát hơn với diễn biến của thị trường thế giới. Thay vì phụ thuộc vào các kỳ điều hành cố định như hiện nay, doanh nghiệp sẽ chủ động điều chỉnh giá theo biến động thực tế. Điều này được cho là góp phần hạn chế tình trạng chênh lệch giữa giá trong nước và quốc tế, đồng thời giảm nguy cơ các cửa hàng bán lẻ ngừng bán hoặc hạn chế nguồn cung vì kinh doanh thua lỗ.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện một thương nhân phân phối xăng dầu tại TP.HCM nhận định khi doanh nghiệp được tự quyết giá, thị trường sẽ xuất hiện sự cạnh tranh rõ nét hơn về cả giá bán lẫn chất lượng dịch vụ. Khi đó, thay vì cùng áp dụng một mức giá như hiện nay, mỗi doanh nghiệp có thể đưa ra mức giá khác nhau, tạo điều kiện để người dân lựa chọn nơi mua phù hợp hơn.

Theo vị này, những đơn vị quản lý hiệu quả, tối ưu được chi phí sẽ có thêm dư địa để giảm giá bán nhằm thu hút khách hàng. Cạnh tranh cũng buộc các doanh nghiệp phải cải thiện chất lượng phục vụ và nâng cao trải nghiệm của người tiêu dùng.

Đồng quan điểm, đại diện một doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu tại Đồng Nai cho rằng quyền chủ động định giá sẽ tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Bên cạnh đó, nếu chuỗi phân phối được tinh gọn, giảm bớt các khâu trung gian, giá bán lẻ cũng có cơ hội giảm, mang lại lợi ích trực tiếp cho khách hàng.

Đối với các khu vực vùng sâu, vùng xa, dự thảo nghị định cũng đưa ra cơ chế nhằm bảo vệ người tiêu dùng. Theo đó, giá bán lẻ tại những địa bàn này không được vượt quá mức giá tối đa do thương nhân đầu mối công bố, qua đó góp phần bảo đảm yếu tố an sinh và hạn chế tình trạng tăng giá bất hợp lý.

Ở góc nhìn khác, trao đổi với Tuổi Trẻ, tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, cho rằng mục tiêu của doanh nghiệp vẫn là tối đa hóa lợi nhuận. Vì vậy, với mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, Nhà nước không nên trao toàn bộ quyền quyết định giá cho doanh nghiệp.

Theo ông, thay vì để thị trường hoàn toàn tự điều tiết, cơ quan quản lý nên quy định định mức chi phí và lợi nhuận hợp lý để vừa bảo đảm doanh nghiệp có lãi, vừa tránh gây bất lợi cho người tiêu dùng. Ông đề xuất mức lợi nhuận khoảng 14% mỗi năm trên tổng vốn đầu tư hoặc tính theo một tỷ lệ nhất định trên mỗi lít xăng, đồng thời cho rằng nếu lợi nhuận lên tới khoảng 17% thì có thể vượt ngưỡng hợp lý.

Một chuyên gia khác cũng nhấn mạnh rằng việc trao quyền định giá không đồng nghĩa với việc Nhà nước buông lỏng quản lý. Để người dân thực sự được hưởng lợi, cơ quan chức năng cần duy trì cơ chế giám sát nhằm ngăn chặn nguy cơ các doanh nghiệp bắt tay thao túng giá hoặc thiết lập mặt bằng giá cao bất thường.

Theo dự thảo, sau mỗi lần điều chỉnh, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện kê khai và thông báo giá với cơ quan quản lý. Đồng thời, Nhà nước tiếp tục công bố các yếu tố cấu thành giá như chi phí kinh doanh định mức để làm cơ sở kiểm soát, hướng tới một thị trường xăng dầu minh bạch, cạnh tranh và bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng.