Việc Giám đốc PNJ-LAB bị khởi tố trong vụ án buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương xuyên quốc gia không chỉ thu hút sự quan tâm của dư luận mà còn đặt hoạt động của các đơn vị giám định đá quý vào tâm điểm.

Thị trường kim cương trong nước vừa chứng kiến một vụ án gây chấn động khi Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây buôn lậu xuyên quốc gia, khởi tố 22 bị can. Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã thực hiện 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương từ Hồng Kông (Trung Quốc) vào Việt Nam để tiêu thụ, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.

Trong số các bị can có ông Đặng Ngọc Thảo, Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-LAB), doanh nghiệp do Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) sở hữu toàn bộ vốn.

Theo cơ quan điều tra, ông Thảo bị cáo buộc đã lợi dụng chuyên môn trong lĩnh vực giám định để hỗ trợ hoạt động của đường dây buôn lậu. Cụ thể, các đối tượng mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy kiểm định GIA nên được giao dịch với giá thấp.

Sau đó, mã số GIA trên các viên kim cương bị mài bỏ, thay bằng mã số theo hệ thống PNJ-LAB và được cấp giấy chứng nhận kiểm định mới nhằm hợp thức hóa nguồn gốc cũng như nâng giá trị thương mại trước khi đưa ra thị trường.

Hiện vụ án vẫn đang được cơ quan chức năng tiếp tục mở rộng điều tra. Đến thời điểm này, cơ quan điều tra xác định việc khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo là với tư cách cá nhân, chưa có thông tin cho thấy PNJ hoặc PNJ-LAB bị xác định liên quan đến vụ án.

03-1783047561-vu-giam-doc-pnj-lab-bi-bat-don-vi-giam-dinh-nay-giu-vai-tro-gi-trong-he-sinh-thai-pnj
Kiểm định kim cương tại PNJ-LAB. Ảnh: PNJ LAB

Diễn biến trên cũng khiến hoạt động của các tổ chức giám định đá quý nhận được sự quan tâm lớn, bởi đây là mắt xích quan trọng trong việc xác định giá trị cũng như tạo dựng niềm tin trên thị trường kim cương.

PNJ-LAB là công ty con do PNJ sở hữu 100% vốn, hoạt động trong lĩnh vực kiểm định kim cương, đá quý và kim loại quý. Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của PNJ, doanh nghiệp này được tổ chức theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nên không công bố báo cáo tài chính riêng, đồng nghĩa doanh thu và lợi nhuận không được tách biệt.

Khác với các doanh nghiệp kinh doanh trang sức, nguồn thu của PNJ-LAB chủ yếu đến từ hoạt động cung cấp dịch vụ kiểm định. Khách hàng mang kim cương, đá quý hoặc kim loại quý đến giám định, đơn vị sử dụng thiết bị chuyên dụng cùng năng lực chuyên môn để phân tích, sau đó cấp kết quả hoặc giấy chứng nhận kiểm định.

Điểm cốt lõi trong mô hình hoạt động của PNJ-LAB không nằm ở việc mua bán kim cương mà ở giá trị xác thực của giấy chứng nhận. Uy tín của đơn vị giám định chính là yếu tố quyết định giá trị của chứng thư, bởi giấy kiểm định chỉ thực sự có ý nghĩa khi thị trường tin tưởng vào tính độc lập, năng lực chuyên môn và sự minh bạch của đơn vị phát hành.

Trong lĩnh vực kim cương, giấy kiểm định giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Những viên kim cương có hình thức gần như giống nhau vẫn có thể có giá trị chênh lệch đáng kể nếu khác biệt về màu sắc, độ tinh khiết, trọng lượng, giác cắt hoặc dấu hiệu xử lý. Vì vậy, chứng thư giám định được xem là cơ sở quan trọng trong việc định giá, giao dịch và chuyển nhượng.

Theo thông tin doanh nghiệp từng công bố, mỗi tháng PNJ-LAB thực hiện kiểm định hơn 10.000 sản phẩm, chủ yếu là kim cương, trong đó có nhiều sản phẩm trị giá lên tới hàng triệu USD. Quy mô hoạt động này cho thấy kết quả giám định của đơn vị có ảnh hưởng đáng kể đến nhiều giao dịch trên thị trường.

Bên cạnh việc cung cấp dịch vụ kiểm định, PNJ-LAB còn hỗ trợ hoạt động kinh doanh trong hệ sinh thái PNJ. Những sản phẩm sở hữu giấy chứng nhận từ đơn vị được thị trường chấp nhận thường thuận lợi hơn trong quá trình định giá và giao dịch.

Được thành lập từ năm 1998, PNJ-LAB từng cho biết đang chiếm khoảng 70% thị phần giám định kim cương và đá quý tại Việt Nam. Đây cũng là đơn vị đầu tiên trong lĩnh vực kiểm định đá quý trong nước đạt chứng nhận ISO/IEC 17025 về năng lực phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn.

Đầu năm 2016, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư thêm nhiều thiết bị kiểm định hiện đại nhập từ Viện Ngọc học Hoa Kỳ (GIA) và De Beers như Diamond View, Diamond Check hay D-Sure nhằm phục vụ việc nhận diện kim cương thiên nhiên, kim cương nhân tạo cùng các loại đá thay thế.

Ngoài lĩnh vực kim cương, PNJ-LAB còn được cấp phép kiểm định hàm lượng vàng trang sức trên phạm vi toàn quốc. Kết quả kiểm định của đơn vị từng được sử dụng làm căn cứ giải quyết nhiều tranh chấp liên quan đến tuổi vàng trên thị trường.

Trong khi đó, PNJ hiện là một trong những doanh nghiệp bán lẻ trang sức lớn tại Việt Nam. Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 và báo cáo tài chính quý I/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hơn 35.400 tỷ đồng trong năm 2025, lợi nhuận sau thuế khoảng 2.828 tỷ đồng và tổng tài sản đến cuối quý I/2026 đạt gần 19.700 tỷ đồng.

Dù những số liệu này không phản ánh riêng kết quả hoạt động của PNJ-LAB, chúng cho thấy đơn vị giám định là một mắt xích quan trọng trong chuỗi hoạt động của doanh nghiệp. Chính vì vậy, vụ án liên quan đến giám đốc PNJ-LAB đang làm dấy lên sự quan tâm lớn đối với vai trò của các tổ chức giám định đá quý, nơi uy tín và tính độc lập của giấy chứng nhận được xem là nền tảng bảo đảm niềm tin cho thị trường.