Lộ trình kiểm định khí thải xe máy từ 1/7: Những quy định sát sườn chủ xe cần biết

Theo tinh thần của Thông tư 92/2025 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, quy chuẩn khí thải đối với mô tô và xe gắn máy sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 30/6 năm nay. Tuy nhiên, việc triển khai kiểm định thực tế trên diện rộng dự kiến sẽ bắt đầu từ ngày 1/7/2027. Điểm đáng lưu ý trong Thông tư 47/2024 của Bộ Xây dựng là không phải tất cả gần 70 triệu xe máy trên toàn quốc đều phải đến trạm đăng kiểm ngay lập tức.

Cụ thể, nghĩa vụ kiểm định định kỳ chỉ áp dụng đối với những phương tiện có niên hạn sử dụng từ 5 năm trở lên. Đối với những dòng xe mới (dưới 5 năm), chủ xe sẽ được hưởng đặc quyền cấp giấy chứng nhận tự động dưới dạng bản điện tử. 

Hệ thống này được Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN) vận hành dựa trên việc liên thông dữ liệu chất lượng ban đầu với Bộ Công an, giúp người dân tiết kiệm thời gian và công sức.

Để đảm bảo vận hành thông suốt, Cục ĐKVN đề xuất phương án kiểm định theo hình thức "cuốn chiếu". Tại các thành phố lớn, trong 1,5 năm đầu, cơ quan chức năng sẽ ưu tiên xử lý nhóm xe sản xuất trước năm 2008 – đối tượng gây ô nhiễm cao nhất. 

Lộ trình sẽ tiếp tục mở rộng cho xe sản xuất trước năm 2017 trong 2 năm kế tiếp, và sau 3,5 năm mới áp dụng cho toàn bộ xe máy. Đối với các địa phương khác, giai đoạn đầu sẽ tập trung vào xe sản xuất trước năm 2017 trước khi phủ kín mọi phương tiện.

Nhằm tối ưu hóa trải nghiệm cho người dân, quy trình đo kiểm khí thải đã được thiết kế theo hướng công nghệ hóa. Chủ xe có thể chủ động đặt lịch hẹn trực tuyến hoặc nộp hồ sơ trực tiếp. Khi đi kiểm định, người dân chỉ cần mang theo một trong các loại giấy tờ như: Bản chính đăng ký xe, bản sao chứng thực (giấy hoặc điện tử), hoặc giấy hẹn cấp đăng ký xe.

Một cải cách đáng chú ý là việc cấp chứng nhận kiểm định khí thải bản điện tử. Kết quả này sẽ được tích hợp trực tiếp vào tài khoản định danh điện tử (VNeID), giúp chủ xe không còn phải lo lắng về việc bảo quản hay mang theo giấy tờ vật lý. Trong trường hợp xe không đạt chuẩn, cơ sở đăng kiểm sẽ phát thông báo từ chối để chủ xe có kế hoạch bảo dưỡng, khắc phục.

Bên cạnh việc kiểm định, chủ phương tiện tại Hà Nội và TP.HCM cần đặc biệt lưu tâm đến lộ trình thiết lập các vùng hạn chế xe xăng (LEZ). Tại Hà Nội, ngay từ ngày 1/7 tới, khu vực lõi quận Hoàn Kiếm sẽ bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp, sau đó mở rộng dần ra các vành đai trong vòng 3-5 năm tới. Thành phố sẽ siết chặt và tiến tới hạn chế hoàn toàn các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoặc không đạt chuẩn khí thải.

Tại TP.HCM, lộ trình có phần thận trọng hơn để đảm bảo hạ tầng. Dự kiến giai đoạn 2026-2027, thành phố sẽ thiết lập vùng hạn chế xe xăng, dầu tại Quận 1 và Quận 3. Đến năm 2028, các xe không đạt chuẩn sẽ bị cấm hoàn toàn vào khu vực trung tâm. Đặc biệt, từ năm 2029, TP.HCM hướng tới việc dừng hoạt động xe máy xăng đối với các dịch vụ giao hàng và xe ôm công nghệ, mở đường cho một hệ sinh thái giao thông xanh bền vững.

Việc chủ động nắm bắt lộ trình này không chỉ giúp người dân chấp hành đúng pháp luật mà còn là cơ sở quan trọng để mỗi gia đình có kế hoạch chuyển đổi, nâng cấp phương tiện phù hợp với xu thế phát triển của đô thị hiện đại.