Thanh tra Chính phủ phát hiện 8 nhà thầu thuộc liên danh Vietur sử dụng hơn 936 tỷ đồng tiền tạm ứng tại dự án sân bay Long Thành để gửi tiết kiệm, đồng thời chuyển một số nội dung có dấu hiệu vi phạm sang Bộ Công an xem xét, điều tra.

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1. Qua thanh tra, cơ quan này chỉ ra nhiều sai phạm tại gói thầu 5.10 - gói thầu thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách có giá trị hơn 27.813 tỷ đồng và hơn 338 triệu USD, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư.

Đáng chú ý, 8 trong số 10 nhà thầu thuộc liên danh Vietur đã sử dụng hơn 936 tỷ đồng tiền tạm ứng để gửi tiết kiệm có kỳ hạn, thu về hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi. Theo Thanh tra Chính phủ, việc sử dụng khoản tiền này không đúng mục đích theo thỏa thuận hợp đồng và quy định của pháp luật.

Cơ quan thanh tra cũng xác định 7 nhà thầu chính đã chuyển giao phần công việc có tổng giá trị hơn 1.596 tỷ đồng cho các đơn vị khác khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ. Hành vi này được xác định là chuyển nhượng thầu trái quy định.

Sân bay Long Thành đạt gần 78%, vẫn thiếu tới 2.000 công nhân
Thanh tra Chính phủ phát hiện vi phạm của nhiều nhà thầu tại dự án sân bay Long Thành

Bên cạnh đó, 9 trong số 10 nhà thầu thuộc liên danh Vietur ký hợp đồng với một số nhà thầu khác để thực hiện phần công việc có tổng giá trị hơn 1.652 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ đang xem xét nội dung này theo hướng có dấu hiệu chuyển nhượng thầu trái quy định.

Từ các vi phạm trên, Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định đối với một số nhà thầu có hành vi chuyển nhượng thầu và chủ đầu tư ACV do vi phạm quy định của Luật Đấu thầu.

Ngoài các vi phạm trong quá trình thực hiện hợp đồng, kết luận thanh tra còn chỉ ra nhiều tồn tại ngay từ khâu lựa chọn nhà thầu. Hồ sơ mời thầu của gói thầu 5.10 phải sửa đổi nhiều lần, trong đó có yêu cầu về thông số kỹ thuật đối với hệ thống thang bộ hành và thang cuốn theo các tiêu chuẩn đã hết hiệu lực.

Tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ dự thầu cũng bị xác định có vi phạm khi không yêu cầu nhà thầu Vinaconex làm rõ năng lực và kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự theo quy định.

Trong quá trình thi công, Thanh tra Chính phủ phát hiện một số thiết bị không được nhà thầu khai báo và chưa có giấy xác nhận sử dụng máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Đồng Nai. Bên cạnh đó, một số thiết bị thi công đã hết thời hạn kiểm định, trong khi một số máy, thiết bị khác chưa có chứng nhận hợp quy trước khi đưa vào lưu thông.

Một nội dung đáng chú ý khác là hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur sử dụng đồng USD với giá trị hơn 235 triệu USD, không đúng quy định. Tuy nhiên, bên mời thầu không phát hiện để yêu cầu làm rõ, vẫn ký hợp đồng theo hồ sơ dự thầu và quy định thanh toán bằng USD.

Đến thời điểm thanh tra trực tiếp vào tháng 3/2025, chủ đầu tư chưa nghiệm thu, thanh toán đối với phần chi phí thiết bị được dự thầu và ký hợp đồng bằng USD. Dù vậy, Thanh tra Chính phủ cho rằng sai sót này có nguy cơ gây thất thoát cho ACV do phải thanh toán bằng USD, trong khi tỷ giá tại thời điểm kết thúc thanh tra đã tăng đáng kể so với thời điểm đóng thầu.

Nội dung liên quan đến việc sử dụng đồng tiền dự thầu và đồng tiền thanh toán đã được Thanh tra Chính phủ chuyển đến Bộ Công an để xác minh, điều tra theo quy định.

Kết luận thanh tra cũng kiến nghị Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng chỉ đạo các đơn vị trực thuộc cùng chủ đầu tư rà soát, chấn chỉnh quy trình quản lý nhằm chủ động ngăn ngừa, xử lý và khắc phục các sai phạm tương tự. Đồng thời, tiếp tục kiểm soát chặt tiến độ, chất lượng dự án; phòng, chống và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bảo đảm công trình hoàn thành đúng thời hạn.