Thanh tra Chính phủ vừa hoàn tất Kết luận thanh tra số 318/KL-TTCP liên quan đến dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1. Nhiều sai phạm nghiêm trọng về bán thầu trái phép và vi phạm quy định thanh toán ngoại tệ của chủ đầu tư ACV đã được chuyển sang cơ quan công an để xem xét xử lý hình sự.

Phát hiện chuỗi vi phạm bán thầu và quản lý tài chính

Kết luận do Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt ký cho thấy quá trình triển khai đại dự án có tổng mức đầu tư hơn 109.111 tỷ đồng này đã bộc lộ nhiều lỗ hổng lớn. Dự án vốn gồm 4 dự án thành phần với quy mô hai đường cất hạ cánh cùng nhà ga công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2025.

Tuy nhiên, kết quả kiểm tra tại dự án thành phần 2 ghi nhận Tổng công ty 36 - CTCP khi tham gia gói thầu XD02 đã chuyển nhượng phần việc của mình cho đơn vị khác. Đồng thời, nhà thầu liên danh cũng ký hợp đồng giao một phần công việc cho các nhà thầu khác. Thanh tra xác định các hành vi này cấu thành việc chuyển nhượng thầu trái pháp luật theo quy định tại điểm a, khoản 8, Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2013.

29-1785297779-sai-pham-tai-du-an-san-bay-long-thanh-chuyen-ho-so-sang-bo-cong-an-dieu-tra-vi-pham-thau-va-tai-chinh
Toàn cảnh sân bay Long Thành.

Tình trạng tương tự tiếp tục tái diễn tại dự án thành phần 3. Ở các gói thầu 5.6 và 5.10, hàng loạt nhà thầu chính lẫn nhà thầu phụ đã tự ý ký hợp đồng giao lại công việc cho các bên thứ ba, vi phạm nghiêm trọng quy định của Luật Đấu thầu.

Đặc biệt, tại gói thầu trọng điểm 5.10 có giá trị hơn 3.200 tỷ đồng, hồ sơ dự thầu của Liên danh Vietur đã kê khai một phần giá trị bằng ngoại tệ nhưng bên mời thầu lại bỏ qua, không tiến hành làm rõ. Việc ký kết hợp đồng và thực hiện thanh toán sau đó bằng đồng USD được xác định là không đúng quy định, tạo ra nguy cơ trực tiếp gây thất thoát tài chính cho Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) do biến động tỷ giá tại thời điểm chi trả.

Chuyển cơ quan điều tra, siết chặt quản lý các siêu dự án

Trước những sai phạm mang tính chất nghiêm trọng, Thanh tra Chính phủ đã chính thức chuyển thông tin và hồ sơ sang Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo pháp luật. Chi tiết chuyển giao tập trung vào hành vi chuyển nhượng thầu trái phép, vi phạm quy định về đồng tiền dự thầu và thanh toán của ACV cùng các nhà thầu liên quan.

Bên cạnh đó, hồ sơ thanh tra cũng được bàn giao cho cơ quan điều tra để đối chiếu, xử lý các vi phạm trong khâu chọn nhà thầu liên quan đến vụ án hình sự mà Cơ quan Cảnh sát điều tra - Bộ Công an đang thụ lý (nếu có), cũng như các vấn đề thuộc thẩm quyền tại các dự án trọng điểm quốc gia.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính cùng các cơ quan, địa phương liên quan chấn chỉnh ngay công tác quản lý nhà thầu phụ. Việc xử lý vi phạm được yêu cầu thực hiện nghiêm minh theo phương châm "làm một vụ việc cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực" để ngăn chặn từ sớm các hành vi bán thầu tại các công trình lớn của đất nước.

Đồng thời, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước, UBND tỉnh Đồng Nai cùng hai chủ đầu tư ACV và VATM tiến hành rà soát, khắc phục các tồn tại, đồng thời xử lý nghiêm trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan theo đúng quy định.