Pháp luật
15/10/2026 15:10Bộ Công an đề xuất bổ sung 7 tội danh mới, thay đổi nhiều quy định trong Bộ luật Hình sự
Bổ sung 7 tội danh, siết xử lý tội phạm trong lĩnh vực mới
Bộ Công an đang chủ trì xây dựng Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2026, dự kiến trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ 2. Dự thảo đưa ra nhiều điều chỉnh đáng chú ý, từ bổ sung tội danh mới đến thay đổi hình phạt và ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo nội dung đề xuất, 7 tội danh mới sẽ được bổ sung gồm: Tội vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Tội xâm phạm dữ liệu cá nhân; Tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân; Tội vi phạm quy định về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa; Tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Tội tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức.
Việc bổ sung các quy định này nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh với những hành vi nguy hiểm mới phát sinh, nhất là các vi phạm liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng, dữ liệu cá nhân, công nghệ cao, không gian mạng, tài sản mã hóa và hoạt động phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Dự thảo cũng đề xuất quy định cụ thể hơn về tổ chức tội phạm, trong đó xác định trách nhiệm hình sự đối với hành vi thành lập hoặc tham gia tổ chức tội phạm. Theo cơ quan soạn thảo, thay đổi này hướng tới tăng hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm và phòng ngừa tội phạm.
Nhiều tội danh kinh tế có thể tăng gấp đôi mức phạt tiền
Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất điều chỉnh mức phạt tiền và ngưỡng giá trị để xác định trách nhiệm hình sự đối với nhiều tội phạm kinh tế. Theo Bộ Công an, các mức phạt hiện hành ở một số tội danh chưa theo kịp biến động giá cả và điều kiện kinh tế - xã hội.
Với tội buôn lậu, ngưỡng giá trị hàng hóa vi phạm được đề xuất tăng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng. Mức phạt tiền tối đa đối với pháp nhân thương mại phạm tội có thể lên tới 30 tỷ đồng.
Đối với tội sản xuất, buôn bán hàng cấm, mức phạt tiền tối thiểu dành cho cá nhân được đề xuất nâng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng, mức tối đa tăng từ 1 tỷ đồng lên 2 tỷ đồng. Với pháp nhân thương mại, mức phạt tối thiểu dự kiến tăng từ 300 triệu đồng lên 600 triệu đồng, còn mức tối đa tăng từ 5 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng.
Ở tội trốn thuế, ngưỡng tiền trốn thuế để truy cứu trách nhiệm hình sự được đề xuất nâng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng. Mức phạt tiền tối thiểu cũng tăng tương ứng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng; mức cao nhất có thể lên tới 9 tỷ đồng đối với cá nhân và 20 tỷ đồng đối với pháp nhân thương mại.
Với tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, ngưỡng thu lợi bất chính cấu thành tội phạm được đề xuất tăng từ 30 triệu đồng lên 100 triệu đồng. Mức phạt tiền ở khung 1 dự kiến dao động từ 100 triệu đồng đến 400 triệu đồng, thay cho mức từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hiện được nêu trong dự thảo so sánh.
Dự thảo đồng thời nâng ngưỡng thiệt hại hoặc thất thoát tối thiểu để xử lý hình sự từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng đối với tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và tội vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
Lý giải việc điều chỉnh, Bộ Công an cho biết mức lương cơ sở đã tăng từ 1,15 triệu đồng trong giai đoạn tháng 7.2013 đến tháng 4.2016 lên 2,53 triệu đồng hiện nay. GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành cũng tăng từ khoảng 45,7 triệu đồng năm 2015 lên mức ước tính 125,5 triệu đồng năm 2025.
Từ những cơ sở này, cơ quan soạn thảo đề xuất cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền trong cấu thành tội phạm và các khung hình phạt ở nhiều tội danh. Mục tiêu là bảo đảm mức xử lý phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, đồng thời tăng tính răn đe và phòng ngừa, nhất là với những hành vi phạm tội vì mục đích lợi nhuận.
Đề xuất chỉ duy trì hình phạt tử hình đối với 4 tội danh
Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2026 còn đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, từ các quy định hiện hành xuống còn 4 tội danh.
Theo phương án được đưa ra, hình phạt tử hình sẽ được loại bỏ đối với 6 tội gồm: Tội bạo loạn; Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; Tội mua bán trái phép chất ma túy; Tội chống loài người; Tội phạm chiến tranh. Ngoài ra, tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân sẽ được nhập vào tội khủng bố.
Sau khi điều chỉnh, 4 tội danh được đề xuất tiếp tục áp dụng hình phạt tử hình là tội phản bội Tổ quốc, tội giết người, tội khủng bố và tội sản xuất trái phép chất ma túy.
Theo định hướng của dự thảo, hình phạt cao nhất này chỉ được duy trì đối với những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, có mức độ nguy hiểm cao cho xã hội. Việc thu hẹp phạm vi áp dụng được xác định là bước tiếp tục thể chế hóa chủ trương đề cao giá trị con người, hạn chế hình phạt tước bỏ quyền sống nhưng vẫn bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Mở rộng hình phạt cải tạo không giam giữ
Bên cạnh các điều chỉnh về tội danh và hình phạt tiền, dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với 10 tội danh. Định hướng này phù hợp với xu hướng khuyến khích các biện pháp xử lý không giam giữ, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực đến công việc, thu nhập và quan hệ gia đình của người bị kết án.
Tuy nhiên, dự thảo cũng bổ sung cơ chế xử lý đối với trường hợp người chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ vi phạm nghĩa vụ. Theo đó, Tòa án có thể quyết định chuyển hình phạt này thành hình phạt tù nếu người bị kết án vi phạm nghĩa vụ trong thời gian chấp hành án.
Quy định được đề xuất nhằm bảo đảm hiệu lực thi hành bản án, duy trì tính nghiêm minh của pháp luật và ngăn chặn việc lợi dụng chính sách khoan hồng để trốn tránh nghĩa vụ.
Ngoài Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, Bộ Công an dự kiến chủ trì xây dựng và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI nhiều dự án luật khác, gồm Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự sửa đổi, Luật Định danh và xác thực điện tử, Luật An ninh dữ liệu, Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, cùng Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
QT (SHTT)
Bài đọc nhiều
