Đề xuất Quốc hội xem xét bỏ cơ quan điều tra của VKSND Tối cao

Sáng 20/8, Quốc hội nghe Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, trình tờ trình về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).

Theo Chính phủ, việc sửa đổi luật nhằm kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra, hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra và tháo gỡ những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn. Việc xây dựng dự án luật cũng nhằm phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao.

Chuyển thẩm quyền điều tra sang Công an và Quân đội

Cùng với đề xuất không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, dự thảo bổ sung quy định chuyển thẩm quyền của cơ quan này cho cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành với phương án này. Cơ quan thẩm tra đồng thời nhất trí với đề xuất về thẩm quyền của cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh.

Dự thảo cũng giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra trong hệ thống thuộc phạm vi quản lý.

Theo Chính phủ, quy định này nhằm bảo đảm sự linh hoạt, tính thống nhất và toàn diện trong thực hiện thẩm quyền điều tra vụ án.

Đề xuất bỏ cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp huyện

Cùng với việc không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, dự thảo luật cũng đề xuất bỏ cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp huyện.

Theo Chính phủ, nội dung này nhằm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới của Công an nhân dân.

Dự thảo đồng thời bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân trên cơ sở cơ cấu tổ chức của Bộ Công an.

Đối với Quân đội nhân dân, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng được giao quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân trên cơ sở cơ cấu tổ chức của Bộ Quốc phòng.

Về thẩm quyền của cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh, dự thảo đề xuất cơ quan này được tiến hành điều tra các vụ án hình sự quy định tại các chương XIV đến XXIV của Bộ luật Hình sự, khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân.

Cơ quan thẩm tra tán thành nhưng đề nghị làm rõ

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban tán thành việc bỏ cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp huyện và không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu các giải pháp để khắc phục những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh khi thực hiện những thay đổi này trên thực tế.

Đối với đề xuất giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị quy định cụ thể tổ chức bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân và cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân ngay trong luật.

Theo cơ quan thẩm tra, việc này nhằm bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo, đồng thời bảo đảm đồng bộ với Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với những luật liên quan đang được sửa đổi, bổ sung và trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp này.

Rà soát thẩm quyền của hải quan, kiểm lâm, kiểm ngư

Dự thảo còn sửa đổi các quy định liên quan đến tên gọi, tổ chức bộ máy của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như hải quan, kiểm lâm và kiểm ngư, nhằm phù hợp với mô hình tổ chức và tên gọi mới sau khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy.

Cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với hướng sửa đổi này.

Tuy nhiên, đối với đề xuất bỏ thẩm quyền điều tra toàn bộ vụ án hình sự trong thời hạn một tháng của các cơ quan nêu trên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị lấy thêm ý kiến các bộ, ngành liên quan.

Việc rà soát nhằm bảo đảm quy định phù hợp với thực tiễn, đồng bộ và thống nhất với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. Vì vậy, các nội dung nêu trên hiện vẫn là đề xuất trong dự thảo luật, đang được Quốc hội xem xét.