Hôm nay cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến hầu tòa, vén màn đường dây "luật ngầm" 5%

Sáng ngày 20/5, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã chính thức mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với vụ án vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại hai đại dự án xây dựng: cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và cơ sở 2 của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. 

Phiên tòa nhận được sự chú ý lớn từ dư luận do thẩm phán Nguyễn Xuân Văn trực tiếp làm chủ tọa. Về phía cơ quan công tố, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử bao gồm một hội đồng với năm kiểm sát viên: bà Trần Thị Thanh Huyền, ông Lê Hữu Ngọc, ông Đỗ Dương Toàn, bà Nguyễn Thị Lan và bà Bùi Thị Vân.  

Trong số 10 cá nhân bị đưa ra xét xử trước pháp luật theo trình tự sơ thẩm lần này, nhân vật trọng tâm là cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến. Bà Tiến phải đối mặt với việc xét xử về tội danh "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí". 

Chín bị cáo còn lại cũng bị xem xét trách nhiệm hình sự về các nhóm tội danh bao gồm "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí", "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và tội "Nhận hối lộ".  

Bức tranh toàn cảnh về vụ án dần được hé lộ khi cơ quan điều tra tiếp nhận đơn tố giác tội phạm từ 10 nhà thầu từng tham gia dự án. Về cơ bản, nội dung của những lá đơn này hoàn toàn giống nhau, cùng chĩa mũi nhọn tố cáo ông Nguyễn Chiến Thắng, người từng giữ chức vụ Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm (Ban YTTĐ). 

Theo đó, các doanh nghiệp này cho biết họ đều bị ông Thắng ép buộc phải "cắt phế", tuân thủ quy định ngầm là đưa lại 5% trên tổng số tiền mà chủ đầu tư tiến hành tạm ứng hoặc thanh toán.  

Kết quả điều tra đã bóc trần một chuỗi những vi phạm trong suốt quá trình triển khai dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Các bị cáo đã làm sai lệch quy trình từ khâu thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, cho đến việc lập, phê duyệt hồ sơ mời thầu cũng như tổ chức lựa chọn và trực tiếp triển khai gói thầu. 

Hậu quả của những hành vi thao túng này là khoản thiệt hại khổng lồ lên tới hơn 733 tỷ đồng đối với ngân sách. Không dừng lại ở đó, những sai phạm liên quan đến việc thuê tư vấn nước ngoài để lập dự án, thiết kế kỹ thuật cùng với thiết kế bản vẽ thi công cho cả hai công trình cũng bị cơ quan chức năng xác định đã gây thêm thiệt hại hơn 70 tỷ đồng.  

Hồ sơ vụ án vạch rõ thủ đoạn lợi dụng chức vụ và quyền hạn của cựu Giám đốc Ban YTTĐ Nguyễn Chiến Thắng cùng cựu Phó giám đốc Ban này là Nguyễn Hữu Tuấn. Hai bị cáo đã trực tiếp yêu cầu các đơn vị thi công phải chi tiền theo đúng tỷ lệ 5% trên số tiền được tạm ứng và thanh toán. 

Bản cáo trạng chỉ rõ mức độ trục lợi cá nhân đáng kinh ngạc: ông Nguyễn Chiến Thắng đã nhận số tiền hơn 51 tỷ đồng, trong khi cấp phó Nguyễn Hữu Tuấn cũng nhận về hơn 7,6 tỷ đồng từ các nhà thầu.  

Một tình tiết đáng chú ý trong vụ án là việc ông Nguyễn Chiến Thắng lại trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo. Nắm bắt được tâm lý lo sợ bị xử lý kỷ luật vì những sai phạm tại hai dự án y tế, bị cáo Lê Thanh Thiêm, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng, đã đưa ra những thông tin gian dối. Bằng chiêu bài này, Lê Thanh Thiêm đã chiếm đoạt thành công số tiền khổng lồ lên đến 2 triệu USD (tương đương hơn 45 tỷ đồng) của ông Thắng.  

Đối với cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, cơ quan công tố cáo buộc bà mang những sai phạm trực tiếp liên quan đến vụ án. Cụ thể, bà Tiến đã phê duyệt các kế hoạch lựa chọn nhà thầu nước ngoài để lập dự án, phương án thiết kế kiến trúc và kế hoạch lựa chọn nhà thầu của hai công trình. 

Đây được xem là những quyết định làm căn cứ để Ban YTTĐ triển khai thực hiện dự án. Thế nhưng, quá trình thực hiện đã phát sinh nhiều sai phạm nghiêm trọng, khiến cả hai công trình đình trệ, kéo dài, không đạt mục tiêu đề ra và gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước hơn 803 tỷ đồng.  

Trong quá trình lựa chọn đơn vị thực hiện 10 gói thầu xây lắp của cả hai dự án, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đã có động thái chỉ đạo, hoặc đồng ý với các đề xuất do ông Nguyễn Chiến Thắng đệ trình về việc tạo điều kiện cho các nhà thầu được thực hiện các gói thầu này. 

Đổi lại, ông Nguyễn Chiến Thắng đề nghị các doanh nghiệp phải chi cho Ban YTTĐ khoản tiền tương ứng 5% giá trị tạm ứng hoặc thanh toán trước thuế của các gói thầu. Để thực hiện thỏa thuận ngầm này, các nhà thầu đã đưa cho bị cáo Nguyễn Chiến Thắng tổng số tiền lên đến 88,465 tỷ đồng. Sau khi nhận tiền từ các nhà thầu, ông Nguyễn Chiến Thắng đã chi cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến 2,5 tỷ đồng.  

Chuỗi sai phạm mang tính hệ thống của các bị cáo đã để lại hậu quả nặng nề. Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức đã phải tạm dừng toàn bộ thi công từ tháng 1/2021 đến hết tháng 12/2024, gây ra sự thất thoát và lãng phí đặc biệt lớn cho nguồn ngân sách Nhà nước.