Bị cáo Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm thừa nhận đã nhận số tiền khổng lồ lên đến hơn 43 tỷ đồng, nhưng lý giải rằng sai phạm này bắt nguồn từ sự "hạn chế trong nhận thức pháp luật".

Chiều ngày 5/1, Tòa án nhân dân bắt đầu xét hỏi 55 bị cáo liên quan đến vụ án tiêu cực xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (ATTP). Là người đầu tiên đứng trước bục khai báo, bị cáo Nguyễn Thanh Phong, người giữ chức Cục trưởng từ năm 2015 đến tháng 8/2024, đã bình tĩnh trình bày về quy trình dẫn đến những sai phạm mang tính hệ thống dưới thời ông đương nhiệm.

"Lách luật" qua kẽ hở từ sự quá tải hồ sơ

Theo lời khai của bị cáo Phong, sau khi Nghị định 15/NĐ-CP năm 2018 có hiệu lực, khối lượng công việc tại Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm thuộc Cục ATTP bắt đầu rơi vào tình trạng quá tải. Thời gian giải quyết hồ sơ bị rút ngắn so với quy định cũ, tạo ra áp lực lớn cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý.

Trong bối cảnh đó, các chuyên viên cấp dưới đã báo cáo với lãnh đạo về việc nhiều doanh nghiệp nhỏ không đủ khả năng tự hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định. Một "quy trình ngầm" đã được thiết lập: các chuyên viên sẽ hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ và đổi lại là những khoản tiền "cảm ơn".

05-1767621360-nhan-cam-on-43-ty-cuu-cuc-truong-an-toan-thuc-pham-nghi-khong-sai.webp
Bị cáo Nguyễn Thanh Phong tại toà (Ảnh: Phùng Anh).

Dù thừa nhận việc nhận tiền để hướng dẫn hồ sơ là không đúng quy định pháp luật, nhưng cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong cho biết tại thời điểm đó, ông không ngăn cản. Thậm chí, ông khẳng định rằng nếu bản thân không đồng ý để cấp dưới thu tiền, thì chắc chắn không ai dám thực hiện.

Bi kịch từ tư duy "hỗ trợ chu đáo"

Trước hội đồng xét xử, ông Phong khai nhận đã nhận tiền từ khoảng 20.000 bộ hồ sơ, tích tụ thành con số hơn 43 tỷ đồng. Số tiền này được cấp dưới chuyển lên theo định mức không đồng nhất: có phòng đưa 2,5 triệu đồng mỗi hồ sơ, có phòng lại đưa từ 1 đến 1,5 triệu đồng. Riêng với những hồ sơ do chính ông trực tiếp ký duyệt, mức chi phí "hỗ trợ" là 2,5 triệu đồng/bộ.

Giải thích về động cơ nhận số tiền khổng lồ này, cựu Cục trưởng đưa ra một lý lẽ gây ngạc nhiên: "Bị cáo nghĩ rằng việc nhận hối lộ là khi người ta làm đúng hồ sơ mà mình vẫn ép họ chuyển tiền thì mới là sai. Còn việc mình hỗ trợ, hướng dẫn chu đáo để doanh nghiệp nắm vững thì nhận tiền là không sai".

Ông Phong thừa nhận đây là một suy nghĩ sai lầm nghiêm trọng xuất phát từ việc nhận thức pháp luật còn hạn chế. Dù vậy, bị cáo vẫn khẳng định luôn yêu cầu cấp dưới tuyệt đối không được gây khó dễ cho những doanh nghiệp tự làm được hồ sơ, và không được duyệt những hồ sơ không đủ điều kiện dù có được hỗ trợ.

Toàn bộ số tiền hơn 43 tỷ đồng thu lợi bất chính đã được bị cáo Nguyễn Thanh Phong sử dụng vào các mục đích cá nhân, hỗ trợ người thân trong gia đình và giúp đỡ một số đồng nghiệp có hoàn cảnh khó khăn.