Sau gần 6 tháng truy vết, cơ quan công an xác định người xâm nhập hệ thống của Bộ Y tế là một nam sinh lớp 10. Trước điều tra viên, em cúi đầu thừa nhận: "Dạ con nhận ra sai rồi chú ơi".

N.H.A., học sinh lớp 10, lặng lẽ ngồi cạnh mẹ sau hành trình dài từ Nghệ An vào Gia Nghĩa (thuộc tỉnh Lâm Đồng) để thực hiện các thủ tục liên quan đến vụ án mà mình là bị can, với cáo buộc xâm nhập hệ thống mạng của Bộ Y tế.

Trong phòng làm việc của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng, không khí trở nên trầm lắng. Nam sinh với hai bàn tay đan chặt vào nhau, vẻ mặt rụt rè. Khi được một điều tra viên nhẹ nhàng hỏi chuyện, em khẽ cúi đầu và nói: "Dạ con nhận ra sai rồi chú ơi".

Lần theo manh mối suốt nửa năm

Ít ai nghĩ rằng cậu học trò có gương mặt hiền lành ấy lại là bị can trong một vụ án nghiêm trọng liên quan đến tội phạm  công nghệ cao.

Giữa tháng 6/2026, Công an tỉnh Lâm Đồng đã khởi tố N.H.A. (16 tuổi, trú tại Nghệ An) về hai tội danh "Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông" và "Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác", theo Điều 288 và Điều 289 Bộ luật Hình sự.

Theo kết quả điều tra, nam sinh này tự nghiên cứu lập trình, xây dựng các thuật toán rồi khai thác lỗ hổng bảo mật để xâm nhập Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia do Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) quản lý, sau đó chiếm dụng dữ liệu.

hacker-1781092162047203295168
Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Lâm Đồng yêu cầu nam sinh mở các file dữ liệu đã chiếm đoạt - Ảnh: Công an cung cấpTin tức tổng hợp

Cơ quan điều tra cho biết thời gian qua, tình trạng lộ lọt dữ liệu cá nhân diễn biến phức tạp, khiến nhiều người trở thành nạn nhân của các cuộc gọi lừa đảo. Nhiều thông tin như biển số xe, dữ liệu tiêm chủng, thông tin sức khỏe hay số căn cước công dân bị khai thác và sử dụng trái phép.

Không ít trường hợp vừa tiêm chủng vài ngày đã bị các đối tượng nắm rõ thông tin cá nhân. Dữ liệu không chỉ bị rò rỉ một lần mà còn được cập nhật liên tục.

Từ các dấu vết trên không gian mạng, lực lượng công an đã khoanh vùng những tài khoản rao bán lượng lớn dữ liệu, sau đó xác định nguồn phát tán xuất phát từ Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia. Khoảng 20 triệu dữ liệu đã bị chiếm dụng và bị lợi dụng cho các hoạt động lừa đảo.

Theo cơ quan điều tra, những người liên quan đều có trình độ, sử dụng nhiều biện pháp che giấu danh tính. Sau gần 6 tháng trinh sát cả trên môi trường mạng lẫn ngoài thực địa, lực lượng chức năng mới xác định được người đứng sau vụ việc.

Khi danh tính nghi phạm được làm rõ, nhiều cán bộ không khỏi bất ngờ. Đó là một nam sinh THPT có hoàn cảnh gia đình khó khăn, đam mê công nghệ thông tin và từng đạt nhiều giải thưởng.

"Cháu N.H.A. có hành vi phạm tội nghiêm trọng khi dùng kỹ năng lập trình của mình tấn công vào hệ thống mạng của Bộ Y tế, chiếm dụng trái phép dữ liệu tiêm chủng. Công nhận cháu giỏi, nhưng dùng kỹ năng không đúng chỗ", đại úy Nguyễn Viết Hiển, Phó đội trưởng Đội phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu (Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng), chia sẻ.

Theo cơ quan công an, vụ án được phát hiện và xử lý kịp thời nên hậu quả chưa lan rộng.

photo-1781088698636-17810886994101925988062
Cơ quan tố tụng làm việc với N.H.A. và người giám hộ - Ảnh: Công an cung cấp

Bán dữ liệu để gửi tiết kiệm

N.H.A. bắt đầu tìm hiểu lập trình và các diễn đàn bảo mật từ năm 10 tuổi. Nhờ tự học, em đạt nhiều thành tích trong các cuộc thi công nghệ thông tin. Theo cán bộ điều tra, trong các cộng đồng về bảo mật, nam sinh là người có tiếng nói và có khả năng dẫn dắt.

Tại trường học, N.H.A. là học sinh khá giỏi và chơi bóng đá tốt. Đầu tháng 6/2026, khi tổ công tác đến Nghệ An thực hiện các thủ tục khởi tố, cô giáo chủ nhiệm vẫn không tin học trò của mình liên quan đến vụ án. Thậm chí, cô còn chạy theo để xin cho học trò.

"Em ấy học giỏi lắm", cô giáo nói.

Khi được hỏi đã sử dụng số tiền thu được từ việc bán dữ liệu vào mục đích gì, N.H.A. trả lời: "Cháu mở sổ tiết kiệm để sau này có việc cần thì dùng. Cháu muốn giúp ông bà làm nhà, giúp mẹ sớm về sống cùng cháu".

Câu trả lời khiến nhiều người có mặt lặng đi.

base64-1784200505152392635146
'Hacker' học sinh N.H.A. (ở giữa) cùng người giám hộ làm việc với cơ quan Công an tỉnh Lâm Đồng - Ảnh: M.VTin tức tổng hợp

Bố mẹ của N.H.A. đã ly hôn từ nhiều năm trước. Mẹ em là chị V.T.O. hiện làm việc tại Malaysia, còn em sống cùng ông bà.

"Ông bà quản cháu kỹ, đi học về chỉ cho đi đá bóng. Nhà có máy tính, cháu lên mạng nhưng không xem gì linh tinh, chỉ học lập trình nên ông bà yên tâm. Ai ngờ những lúc một mình, cháu lại sa vào chuyện xấu", chị nói với giọng trầm buồn.

Theo gia đình, kể từ khi nam sinh bị khởi tố, sức khỏe của ông bà em giảm sút vì chịu nhiều áp lực từ dư luận.

Trước khi rời trụ sở cơ quan điều tra, khi được hỏi về dự định trong tương lai, ánh mắt N.H.A. sáng lên: "Em vẫn muốn theo ngành bảo mật, sẽ là hacker mũ trắng uy tín như các anh đi trước đã làm được". Sau đó em cúi đầu nói tiếp: "Em sai rồi. Em chỉ sợ sau này mọi người xa lánh, không còn được học như trước".

Ngồi cạnh con, người mẹ nghẹn ngào: "Cháu ước ao vào Học viện Kỹ thuật mật mã. Tôi tính hè này đưa cháu đi thăm trường. Chưa chi thì đã xảy ra cớ sự".

Nam sinh vẫn được tiếp tục đến trường

Trung tá Võ Trung Kiên, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng, cho biết: "Điều đọng lại ở những cán bộ điều tra không phải là một bản án, mà là một cậu bé đứng trước ngã rẽ. Do đó, liên ngành đã thảo luận để áp dụng các quy định của Luật Tư pháp đối người chưa thành niên.

N.H.A. được tại ngoại kể từ khi có quyết định khởi tố, chỉ vào Lâm Đồng khi cần làm thủ tục. Các cơ quan tố tụng đang tiến hành các thủ tục liên quan đến vụ án để cháu N.H.A. vẫn được đến trường, được tiếp tục phát triển các kỹ năng bảo mật theo hướng có ích cho xã hội, cộng đồng".