Một vụ án vi phạm quy mô lớn liên quan đến hành vi nhũng nhiễu, "vòi vĩnh" trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài vừa chính thức được đưa ra ánh sáng.

Cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Nguyễn Bá Hoan cùng hàng loạt cựu cán bộ dưới quyền chuẩn bị đối mặt với bản án của pháp luật sau khi bị cáo buộc tạo dựng "giấy phép con", gây khó khăn cho các doanh nghiệp để thu lợi bất chính hàng chục tỷ đồng.

De nghi truy to cuu thu truong nguyen ba hoan ve toi nhan hoi lo hinh anh 1
Cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Nguyễn Bá Hoan.

"Màn kịch" nhũng nhiễu và chiêu trò vẽ "giấy phép con"

Theo kế hoạch, ngày 18/8, TAND Hà Nội sẽ mở phiên xét xử kéo dài 9 ngày do thẩm phán Lưu Ngọc Cảnh, Phó Chánh Tòa phụ trách Tòa Hình sự, làm chủ tọa. Ông Nguyễn Bá Hoan (59 tuổi, thời điểm bị bắt giữ đang đương nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ Nội vụ) cùng 8 cựu cán bộ dưới quyền tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (gồm các cựu cục trưởng, trưởng và phó phòng) sẽ hầu tòa về tội "Nhận hối lộ".

Hồ sơ vụ án xác định sai phạm diễn ra trong giai đoạn 2020 - 2025, thời điểm ông Hoan giữ chức Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Trong suốt 8 năm (từ 2017 đến 2025), quy trình thẩm định hồ sơ cấp Giấy phép dịch vụ đưa người lao động đi nước ngoài của 28 công ty đã bị nhóm cán bộ Cục Quản lý lao động ngoài nước làm sai lệch.

Tống Hải Nam (khi đó là Cục trưởng) đã trực tiếp chỉ đạo thuộc cấp ở Phòng Pháp chế cố tình kéo dài thời gian thẩm định, yêu cầu bổ sung tài liệu nhiều lần hoặc trả hồ sơ không lý do nhằm đẩy doanh nghiệp vào thế bế tắc. Để được việc, doanh nghiệp buộc phải chi ra mức phí "ngầm" từ 250 đến 400 triệu đồng cho một bộ hồ sơ cấp mới, và 100 triệu đồng đối với hồ sơ cấp đổi. Thậm chí, một số doanh nghiệp thông qua Nguyễn Lâm Sơn (Giám đốc Công ty Luật Thành Đô) còn bị đẩy mức phí lên tới 400 triệu đồng. Sau khi nhận tiền, cấp dưới báo cáo để Nam ký duyệt. Ông Hoan dù biết rõ kịch bản nhũng nhiễu này nhưng vẫn làm ngơ và nhận tiền ăn chia trung bình khoảng 100 triệu đồng cho mỗi hồ sơ. Riêng mảng này, nhóm cán bộ đã thu về hơn 9 tỷ đồng từ 29 giấy phép, trong đó ông Hoan hưởng 1,4 tỷ đồng (gồm tiền mặt và 2 chiếc đồng hồ xa xỉ).

Chưa dừng lại ở đó, nhóm đối tượng tiếp tục "dựng bẫy" ở chương trình đưa lao động sang Hàn Quốc làm việc trong ngành đóng tàu (diện Visa E7). Nam chỉ đạo Cục phó Nguyễn Gia Liêm cùng Trưởng phòng Hàn Quốc Lê Thanh Hà tự vẽ ra một quy trình thẩm định trái luật, bắt buộc doanh nghiệp phải trình "Giấy giới thiệu tuyển dụng chính thức" từ phía Hàn Quốc — loại giấy tờ mà doanh nghiệp không thể tự xin được. Bước đường cùng, các doanh nghiệp buộc phải tìm đến ông Hoan để "bôi trơn" nhằm tháo gỡ vướng mắc. Trong giai đoạn 2023 - 2025, ông Hoan bị cáo buộc đã nhận tiền "bôi trơn" cùng quà lễ, Tết từ các doanh nghiệp như Công ty Hoàng Long, Công ty Sona để tạo điều kiện cho họ hoạt động.

Gánh nặng đổ lên vai người lao động và làn sóng khắc phục hậu quả

Tổng cộng, cơ quan tố tụng xác định 9 cựu cán bộ của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã nhận hối lộ hơn 30 tỷ đồng. Trong đó, cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan hưởng lợi tới 16,33 tỷ đồng (bao gồm tiền mặt, ngoại tệ và đồng hồ đắt tiền), còn Tống Hải Nam nhận gần 8 tỷ đồng. Trước thời điểm diễn ra phiên tòa, ông Hoan đã nộp lại 15,81 tỷ đồng để khắc phục hậu quả, trong khi nhóm 9 cựu cán bộ đã nộp tổng cộng hơn 31 tỷ đồng.

Vụ án cũng mở rộng sang hành vi "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", "Môi giới hối lộ" đối với hàng loạt lãnh đạo, nhân viên các doanh nghiệp liên quan. Để có nguồn tiền khổng lồ chi "ngoại giao" cho các quan chức và trốn thuế, 4 doanh nghiệp xuất khẩu lao động lớn đã lập hai hệ thống sổ sách, để ngoài hàng trăm tỷ đồng doanh thu bằng cách thu tiền của người lao động vượt xa định mức cho phép.

Cụ thể, tại Công ty Incoop3, Giám đốc Nghiêm Văn Định đã tự ý thu tăng từ 500 đến 1.000 USD trên mỗi người lao động. Công ty Sona do Nguyễn Đức Nam làm Chủ tịch đã chỉ đạo thu tiền vượt quy định của hơn 1.000 lao động đi làm việc tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Ba Lan, Hungary, Rumania, Litva, Uzbekistan, Đài Loan, đồng thời giấu 29,2 tỷ đồng doanh thu, gây thiệt hại hơn 2,4 tỷ đồng tiền thuế. Bê bối nhất là Công ty Hoàng Long khi đưa hơn 15.000 người đi làm việc tại Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản nhưng che giấu doanh thu lên tới 861 tỷ đồng, gây thất thoát 241 tỷ đồng tiền thuế của Nhà nước.

Sau cùng, mọi chi phí "bôi trơn" bất hợp pháp của doanh nghiệp và tham vọng của các cựu quan chức đều bị đè nặng lên vai những người lao động nghèo. Tính đến nay, 28 bị cáo cùng những người liên quan trong vụ án đã tự nguyện nộp khắc phục tổng số tiền lên tới hơn 251 tỷ đồng.