Chính trường Mỹ đang nín thở chờ đợi cột mốc ngày 1/5 tới đây – thời điểm được xem là "ngưỡng cửa pháp lý" quyết định vận mệnh chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, Tổng thống chỉ có quyền tiến hành các hoạt động quân sự mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội trong tối đa 60 ngày. Với việc các đợt không kích bắt đầu từ cuối tháng 2 và thông báo chính thức được gửi đến Quốc hội vào ngày 2/3, thời hạn này đang dần khép lại.

Suốt 8 tuần qua, Tổng thống Donald Trump đã vận hành chiến dịch dựa trên thẩm quyền của Tổng tư lệnh với lý do bảo vệ lợi ích quốc gia và tự vệ cho các đồng minh như Israel. Dù vấp phải sự phản đối quyết liệt từ đảng Dân chủ – những người cho rằng ông hành động trái pháp luật – ông Trump vẫn nhận được sự bảo vệ vững chắc từ phe Cộng hòa. Tuy nhiên, "lá chắn" này đang bắt đầu xuất hiện những vết nứt khi mốc thời gian 60 ngày cận kề.

Tổng thống Trump đe dọa rút Mỹ khỏi Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Ảnh: Politico.
Liệu Tổng thống Trump có buộc phải rút quân khỏi Iran vào ngày 1/5?. Ảnh: Politico.

Nhiều nghị sĩ Cộng hòa có tầm ảnh hưởng đã bắt đầu phát đi tín hiệu cảnh báo. Thượng nghị sĩ John Curtis và Hạ nghị sĩ Brian Mast đều khẳng định sẽ khó có thể tiếp tục ủng hộ chiến dịch nếu nó kéo dài quá tháng 4 mà không có sự phê chuẩn chính thức từ Quốc hội. Ông Brian Mast thậm chí còn nhấn mạnh rằng cán cân bỏ phiếu tại Hạ viện có thể sẽ đảo chiều sau mốc 1/5.

Khi thời hạn này trôi qua, Tổng thống Trump sẽ đối mặt với ba kịch bản chính: xin phép Quốc hội tiếp tục chiến tranh, bắt đầu lộ trình rút quân, hoặc thực hiện quyền gia hạn thêm 30 ngày duy nhất để đảm bảo an toàn cho lực lượng rút lui. Đáng chú ý, việc gia hạn này chỉ phục vụ mục đích rút quân và không cho phép quân đội Mỹ tiếp tục các hoạt động tấn công.

Hiện tại, một nhóm nghị sĩ Cộng hòa, dẫn đầu bởi Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski, đang xây dựng một nghị quyết cho phép tiếp tục sử dụng vũ lực tại Iran. Tuy nhiên, mục tiêu của nỗ lực này không chỉ là cấp quyền cho Tổng thống mà còn để tái khẳng định vai trò giám sát của Quốc hội, buộc chính quyền phải minh bạch hơn về chi phí và mục tiêu cuộc chiến.

Lịch sử chính trường Mỹ từng ghi nhận những tiền lệ gây tranh cãi, như việc cựu Tổng thống Barack Obama từng phớt lờ mốc 60 ngày trong chiến dịch Libya năm 2011 với lập luận về tính chất của cuộc chiến. Bản thân ông Trump trong nhiệm kỳ đầu cũng từng phủ quyết các nghị quyết hạn chế quyền lực chiến tranh vì cho rằng chúng làm suy yếu quyền hiến định của Tổng thống.

Dù vậy, tình hình hiện nay tại Iran có vẻ phức tạp hơn. Việc phớt lờ Đạo luật Quyền lực Chiến tranh lần này có thể khiến ông Trump đánh mất sự ủng hộ ngay trong nội bộ đảng mình. Theo Thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy, với việc nhiều nghị sĩ Cộng hòa đã công khai coi mốc 60 ngày là yếu tố pháp lý then chốt, chính quyền ông Trump sẽ gặp thách thức cực lớn nếu muốn tiếp tục duy trì chiến sự sau ngày 1/5 mà không có sự đồng thuận từ Đồi Capitol.