Bế tắc đàm phán Mỹ - Iran: Lệnh phong tỏa trên biển trở thành rào cản then chốt

Căng thẳng ngoại giao giữa Iran và Mỹ đã leo thang lên một nấc thang mới khi các nhà lãnh đạo Tehran đồng loạt lên tiếng chỉ trích chính sách của Washington trên vùng biển quốc tế. 

Ngày 22/4, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định trên mạng xã hội X rằng Tehran vẫn duy trì thiện chí theo đuổi các giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng những hành vi "vi phạm cam kết, phong tỏa và đe dọa" từ phía Mỹ đang trực tiếp bóp nghẹt mọi cơ hội đối thoại thực chất, đồng thời cáo buộc Mỹ thể hiện sự "đạo đức giả" khi lời nói và hành động hoàn toàn mâu thuẫn.

Đồng quan điểm với Tổng thống, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf — người từng trực tiếp dẫn đầu đoàn đàm phán tại Islamabad — đưa ra tuyên bố cứng rắn về tương lai của tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. 

Ông khẳng định việc mở lại eo biển này là điều không thể thực hiện nếu Mỹ tiếp tục "vi phạm trắng trợn" lệnh ngừng bắn và duy trì vòng vây kinh tế đối với hoạt động thương mại của Iran. 

Theo ông Qalibaf, các điều kiện "quá mức" mà Washington đưa ra cùng sự hậu thuẫn cho các cuộc tấn công tại Lebanon là minh chứng cho thấy Mỹ đang tìm cách ép buộc Iran phải chấp nhận một thỏa thuận bất bình đẳng thông qua các biện pháp "bắt nạt".

Thực tế tại hiện trường cho thấy tình hình trên biển đang cực kỳ nóng bỏng. Trong khi Hải quân Mỹ vừa nã pháo và bắt giữ một tàu hàng Iran tìm cách vượt vòng vây, thì phía Tehran cũng đáp trả bằng cách nổ súng và bắt giữ hai tàu hàng quốc tế đang cố gắng bí mật băng qua eo biển Hormuz. 

Vòng xoáy đáp trả này đã khiến vòng đàm phán thứ nhất do Pakistan làm trung gian đổ vỡ mà không đạt được bất kỳ kết quả nào, và Iran hiện vẫn từ chối cam kết tham gia vòng đối thoại tiếp theo.

Tình trạng đối đầu căng thẳng này đang gây ra những hệ lụy nhân đạo khủng khiếp đối với ngành hàng hải toàn cầu. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã lên tiếng lên án mạnh mẽ các vụ tấn công và bắt giữ tàu thuyền, đồng thời báo động về tình cảnh của gần 20.000 thuyền viên đang bị mắc kẹt tại khu vực vịnh Ba Tư. 

Các thủy thủ hiện phải đối mặt với nguy cơ từ tên lửa, sự thiếu hụt nhu yếu phẩm trầm trọng và mất liên lạc với gia đình. Liên đoàn Lao động Vận tải Quốc tế cho biết đã nhận được gần 2.000 yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp, buộc Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez phải kêu gọi chấm dứt các hành động "liều lĩnh" này.

Bất chấp những áp lực quốc tế, chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn giữ thái độ kiên định. Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố Mỹ không coi việc Iran bắt tàu quốc tế là vi phạm lệnh ngừng bắn nếu các tàu đó không thuộc về Mỹ hoặc Israel. 

Washington khẳng định chiến dịch phong tỏa đang phát huy hiệu quả tối đa, gây ra áp lực kinh tế còn nặng nề hơn cả các cuộc không kích quân sự. Tổng thống Trump nhấn mạnh ông "không vội" và sẽ duy trì lệnh phong tỏa để hướng tới một "thỏa thuận tốt nhất", bất chấp những cáo buộc về việc cản trở tiến trình hòa bình từ phía Tehran.