Bộ trưởng Hải quân Mỹ bị sa thải tạo nên những rạn nứt khó hàn gắn trong Lầu Năm Góc

Quyết định sa thải gây chấn động

Sự rời đi đột ngột của ông John Phelan được giới quan sát đánh giá là một chỉ dấu rõ nét về tình trạng bất ổn trong bộ máy lãnh đạo quân sự Mỹ năm 2026. Vốn là một tỷ phú xuất thân từ giới kinh doanh và là nhà tài trợ lớn cho chiến dịch của Tổng thống Donald Trump, ông Phelan nhậm chức vào năm 2025 với kỳ vọng sẽ mang tư duy doanh nghiệp vào việc cải tổ ngành đóng tàu vốn đang trì trệ.

Tuy nhiên, sau hơn một năm cầm quyền, bức tranh thực tế lại khá ảm đạm. Dù đã mạnh tay hủy bỏ dự án tàu hộ vệ lớp Constellation đầy lỗi và tinh giản bộ máy, sản lượng đóng tàu vẫn không khởi sắc. Nội bộ Hải quân dưới thời ông Phelan liên tục dậy sóng với sự ra đi của nhiều cộng sự đắc lực, điển hình là Chánh văn phòng Jon Harrison.

Màn "đối đầu" trực diện và sự trỗi dậy của Bộ Quốc phòng

Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự sụp đổ của ông Phelan được cho là bắt nguồn từ mối quan hệ "cơm không lành, canh không ngọt" với Bộ trưởng Quốc phòng Peter Hegseth. Đỉnh điểm của mâu thuẫn là hành động "vượt cấp" khi ông Phelan bỏ qua người đứng đầu Bộ Quốc phòng để trực tiếp trình kế hoạch đóng tàu chiến mới lên Tổng thống Trump.

Hành động phá vỡ quy trình kiểm soát dân sự và thứ bậc quân sự này đã vấp phải phản ứng quyết liệt. Bộ trưởng Hegseth cùng đội ngũ thân cận được cho là đã thực hiện một chiến dịch nhằm làm suy yếu quyền lực của ông Phelan. Việc thành lập vị trí "giám sát mua sắm tàu ngầm" trực thuộc Bộ Quốc phòng – thay vì Hải quân như trước đây – chính là thông điệp rõ ràng nhất về việc thâu tóm và tái phân bổ quyền lực về tay ông Hegseth.

Chiến dịch "thanh lọc" nhân sự và nỗi lo chính trị hóa

Sự ra đi của ông Phelan chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh xáo trộn nhân sự rộng lớn hơn dưới thời Bộ trưởng Peter Hegseth. Từ đầu năm 2025 đến nay, gần 20 sĩ quan cấp cao, bao gồm cả tướng lĩnh có tầm ảnh hưởng như Randy George của Lục quân, đã bị thay thế hoặc buộc nghỉ hưu sớm.

Những động thái này làm dấy lên quan ngại về việc "chính trị hóa" quân đội. Khi lòng trung thành chính trị bắt đầu lấn át năng lực chuyên môn, rủi ro suy giảm hiệu quả chiến lược trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết. Mặc dù các quan chức thân cận với Bộ Quốc phòng khẳng định đây là bước đi cần thiết để "tăng tốc cải cách" và "thống nhất chỉ huy", nhưng cách thức thực hiện có phần áp đặt đang gây ra những chia rẽ nội bộ nghiêm trọng.

Hệ lụy xuyên lục địa

Giới chuyên gia cảnh báo rằng những rạn nứt tại Lầu Năm Góc không chỉ dừng lại ở các cuộc cãi vã trong văn phòng. Chúng có thể tạo ra "sự tê liệt chiến lược" trên quy mô toàn cầu:

Tại Trung Đông: Sự thiếu đồng nhất trong chỉ đạo có thể làm yếu khả năng phản ứng nhanh của Mỹ, đặc biệt khi Hải quân đang trực tiếp tham gia các hoạt động phong tỏa Iran.

Với đồng minh: Các đối tác NATO và đồng minh tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang nhìn vào Washington với sự hoài nghi. Những biến động nhân sự liên tục khiến độ tin cậy của Mỹ trong mắt đối tác bị đặt dấu hỏi lớn.

Cạnh tranh chiến lược: Việc thay đổi lãnh đạo hải quân vào thời điểm nhạy cảm có thể làm gián đoạn các chương trình hiện đại hóa then chốt nhằm đối đầu với sức mạnh quân sự ngày càng tăng của các đối thủ như Trung Quốc và Nga.

Sa thải Bộ trưởng John Phelan có thể là một dấu mốc quan trọng, nhưng nó không phải điểm kết thúc. Câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu hệ thống quốc phòng Mỹ có thể tự điều chỉnh để vượt qua cơn bão nội bộ này hay không. Trong một thế giới đầy biến động, sự ổn định của Lầu Năm Góc không chỉ là chuyện riêng của nước Mỹ, mà còn là yếu tố định hình an ninh của toàn thế giới trong thập kỷ tới.