Mối quan hệ giữa Colombia và Ecuador đang rơi vào một cuộc khủng hoảng ngoại giao trầm trọng sau khi chính quyền Bogota chính thức đưa ra những cáo buộc nặng nề về việc quốc gia láng giềng vi phạm chủ quyền lãnh thổ. Vụ việc bắt nguồn từ một chiến dịch không kích chống ma túy, để lại những hậu quả thảm khốc tại vùng biên giới và làm dấy lên một cuộc khẩu chiến nảy lửa giữa lãnh đạo hai nước.
18-1773805710-cang-thang-ngoai-giao-nam-my-colombia-cao-buoc-ecuador-nem-bom-qua-bien-gioi-he-lo-tham-kich-27-thi-the-chay-den
Tổng thống Colombia Gustavo Petro cáo buộc Ecuador ném bom sang biên giới. Ảnh minh họa Reuters. 

Sự việc bùng phát vào ngày 16/3, khi Tổng thống Colombia Gustavo Petro lên tiếng thông báo về việc lãnh thổ nước này đã trở thành mục tiêu của một đợt ném bom từ phía Ecuador. Theo ông Petro, vụ tấn công xảy ra trong bối cảnh Ecuador đang đẩy mạnh các chiến dịch truy quét tội phạm ma túy với sự hậu thuẫn quân sự từ phía Mỹ. Đỉnh điểm của sự phẫn nộ từ phía Colombia là việc giới chức nước này phát hiện 27 thi thể bị cháy đen tại khu vực gần đường biên giới chung ngay sau cuộc không kích.

Để củng cố cho cáo buộc của mình, Tổng thống Petro lập luận rằng quân đội Colombia hoàn toàn không triển khai chiến dịch nào tại khu vực đó vào thời điểm xảy ra vụ việc. Ông cũng loại trừ khả năng các nhóm vũ trang bất hợp pháp đứng sau vụ tấn công, bởi các tổ chức này không sở hữu tiêm kích hay năng lực không quân để thực hiện ném bom. Minh chứng rõ ràng nhất được nhà lãnh đạo Colombia đưa ra là một quả bom chưa phát nổ đã được tìm thấy chỉ cách nhà của một gia đình nông dân nghèo khoảng 100 mét, cho thấy mức độ nguy hiểm mà thường dân phải đối mặt.

Phản hồi trước những cáo buộc đanh thép từ người đồng cấp, Tổng thống Ecuador Daniel Noboa đã thẳng thừng bác bỏ và khẳng định lực lượng an ninh nước này chỉ hoạt động hoàn toàn trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Ông Noboa nhấn mạnh Ecuador đang tiến hành một cuộc chiến toàn diện chống lại "chủ nghĩa khủng bạo ma túy", bao gồm các đòn không kích vào những căn cứ ẩn náu của nhiều nhóm tội phạm, trong đó có cả các nhóm người Colombia. Tuy nhiên, lời giải thích này ngay lập tức bị phía Colombia coi là "không đáng tin".

Cuộc đối đầu này không chỉ đơn thuần là một sự cố quân sự mà còn là kết quả của những mâu thuẫn âm ỉ từ lâu. Ông Noboa – một đồng minh thân cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump – đã nhiều lần công khai chỉ trích chính quyền Bogota lơ là trong việc kiểm soát biên giới, tạo điều kiện cho các băng đảng tội phạm thâm nhập và gây bất ổn cho Ecuador. Mối quan hệ giữa hai nước vốn đã băng giá khi hồi tháng 1, Ecuador áp mức "thuế an ninh" 30% lên hàng hóa Colombia, dẫn đến sự đáp trả tương xứng và việc cắt giảm nguồn điện xuất khẩu từ phía Bogota.

Thực trạng bạo lực tại Ecuador đang ở mức báo động đỏ khi quốc gia này trở thành chiến trường của các băng đảng ma túy tranh giành quyền kiểm soát các cảng biển chiến lược ven Thái Bình Dương. Với ước tính khoảng 70% lượng cocaine từ Colombia và Peru được trung chuyển qua Ecuador để tới Mỹ, quốc gia này đã ghi nhận tỷ lệ giết người kỷ lục trong năm qua, lên tới 50,9 vụ trên 100.000 dân.

Trong nỗ lực kiểm soát tình hình, Tổng thống Noboa đã tuyên bố tình trạng "xung đột vũ trang nội bộ", cho phép quân đội tham gia trấn áp tội phạm một cách quyết liệt. Ecuador cũng đã thắt chặt hợp tác với Mỹ, cho phép FBI mở văn phòng đầu tiên tại đây và phối hợp đánh chìm các tàu bán ngầm chở ma túy.

Hiện tại, hơn 75.000 cảnh sát và binh sĩ đã được huy động để phong tỏa 4 tỉnh nóng nhất về bạo lực. Giữa bầu không khí ngột ngạt của lệnh giới nghiêm và tiếng súng, thông điệp khắc nghiệt từ Bộ trưởng Nội vụ Ecuador John Reimberg như gói gọn thực cảnh của quốc gia này: "Hãy ở trong nhà. Chúng ta đang trong tình trạng chiến tranh". Cuộc khủng hoảng với Colombia hiện nay chỉ càng làm cho bức tranh địa chính trị tại khu vực thêm phần phức tạp và khó lường.

QT (SHTT)