Lãnh đạo Đài Loan vừa khẩn thiết thúc giục Mỹ duy trì các thương vụ vũ khí sau khi Tổng thống Donald Trump bỏ ngỏ khả năng đóng băng hợp đồng 14 tỷ USD.

Ngày 17/5, lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức đã lên tiếng khẳng định trên mạng xã hội Facebook rằng thương vụ mua bán vũ khí và mối quan hệ hợp tác an ninh giữa hòn đảo này với Mỹ chính là yếu tố then chốt nhằm duy trì nền hòa bình, ổn định trong khu vực. 

Động thái thúc giục này được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ trong cuộc phỏng vấn ngày 15/5 rằng ông đang trì hoãn thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan. Nhà lãnh đạo Mỹ thẳng thắn coi đây là một "quân bài mặc cả đắt giá" cho các cuộc đàm phán sắp tới với Trung Quốc, đồng thời đưa ra thông điệp cảnh báo Đài Loan không nên tuyên bố độc lập. 

Phát biểu trên chuyên cơ Không lực Một sau chuyến công du tới Trung Quốc, Tổng thống Trump bỏ ngỏ khả năng có thể duyệt hoặc không duyệt thương vụ và nhấn mạnh Washington không muốn hòn đảo đưa ra tuyên bố độc lập dựa vào sự ủng hộ của Mỹ.

18-1779076062-dai-loan-keu-goi-my-tiep-tuc-ban-vu-khi-sau-tuyen-bo-bat-ngo-cua-tong-thong-trump
Hệ thống HIMARS được triển khai tại công viên trong cuộc tập trận quân sự thường niên Hán Quang của Đài Loan tại thành phố Đài Trung. Ảnh: Reuters.

Trước lập trường mới từ Washington, ông Lại Thanh Đức lập luận rằng phía Trung Quốc chưa bao giờ từ bỏ ý định sáp nhập Đài Loan bằng vũ lực, đồng thời liên tục nâng cao năng lực quân sự nhằm thay đổi hiện trạng của khu vực lẫn hai bờ eo biển. 

Lãnh đạo Đài Loan cảnh báo những hành động này có thể gây ra những tác động vô cùng to lớn đến nền an ninh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, làm đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu và ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế thế giới. 

Hiện tại, cả phía Trung Quốc và Tổng thống Trump đều chưa đưa ra bất kỳ bình luận nào sau tuyên bố của ông Lại Thanh Đức. Trên thực tế, Bắc Kinh luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng dùng mọi biện pháp, kể cả vũ lực để thống nhất đất nước. 

Về phía Mỹ, quốc gia này cam kết tôn trọng nguyên tắc "Một Trung Quốc" và không ủng hộ Đài Loan độc lập về mặt chính thức, song thường né tránh việc công khai tuyên bố phản đối sự độc lập của hòn đảo.

Dưới góc nhìn pháp lý, Đạo luật Quan hệ với Đài Loan được Tổng thống Jimmy Carter ký duyệt vào năm 1979 sau khi Mỹ lập bang giao với Bắc Kinh đã quy định Washington có nghĩa vụ hỗ trợ năng lực phòng thủ cho hòn đảo này. 

Mặc dù vậy, Mỹ vẫn duy trì một lập trường mơ hồ về việc liệu quân đội của họ có thực sự can thiệp quân sự nếu Đài Loan bị tấn công hay không. Trong chuyến thăm Bắc Kinh từ ngày 13 đến 15/5, Tổng thống Trump cho biết ông đã có cuộc thảo luận rất chi tiết với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình liên quan đến vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan. 

Theo bình luận viên Phelim Kine của tờ Politico, động thái thảo luận này của ông Trump có nguy cơ đi ngược lại "6 đảm bảo" mà Tổng thống Ronald Reagan từng cam kết với Đài Loan vào năm 1982, trong đó quy định Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về các thương vụ vũ khí với hòn đảo. Đồng thời, việc ngừng cung cấp vũ khí cũng sẽ vi phạm các cam kết cốt lõi trong đạo luật năm 1979.

Dù vậy, để xoa dịu những lo ngại từ dư luận, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer vào ngày 17/5 đã phát biểu trên đài ABC News rằng những phát ngôn hôm 15/5 của Tổng thống Trump không đồng nghĩa với việc Washington đang rút lại các cam kết đối với hòn đảo. Ông Greer khẳng định Tổng thống đã nêu rất rõ quan điểm và hoàn toàn không có bất kỳ sự thay đổi nào trong chính sách nhất quán của nước Mỹ đối với Đài Loan.