Đối đầu quân sự Mỹ - Iran leo thang gay gắt sau loạt đòn "ăn miếng trả miếng"

Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục bị đẩy lên nấc thang mới nguy hiểm khi quân đội Mỹ ngày 10/6 tiến hành loạt không kích dồn dập vào lãnh thổ Iran. Quyết định này được đưa ra ngay sau tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc buộc Tehran phải "trả giá đắt" do cố tình trì hoãn tiến trình đàm phán. 

Hàng loạt vụ nổ lớn đã được ghi nhận tại các thành phố vệ tinh quanh thủ đô Tehran như Abyek, Qarchak, Minab, Nazarabad và Karaj. Song song đó, các trung tâm dầu mỏ và vị trí chiến lược phía nam gần eo biển Hormuz gồm Sirik, Bandar Abbas, Qeshm và đảo Kharg thuộc vịnh Ba Tư cũng trở thành mục tiêu đánh phá.

Đây đã là ngày thứ hai liên tiếp Mỹ tổ chức tấn công vào Iran. Trước đó một ngày, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã thực hiện "các cuộc tập kích tự vệ" nhắm vào hệ thống quân sự của Iran gần eo biển Hormuz nhằm trả đũa vụ một trực thăng Apache bị bắn rơi. Phát biểu trên kênh Fox News, Tổng thống Trump cho biết chiến dịch có thể sớm khép lại nhưng cảnh báo sẽ tái khởi động ngay lập tức nếu hai bên không tìm được tiếng nói chung trên bàn đàm phán.

Phản ứng trước các động thái quân sự từ Washington, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani đã lên tiếng yêu cầu phía Mỹ chấm dứt ngay các hành vi đe dọa, đồng thời khẳng định không một thỏa thuận bền vững nào có thể đạt được bằng vũ lực. Trên thực địa, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lập tức triển khai hai đợt phản công trực diện. 

Theo đó, mạng lưới vũ trang nước này đã tấn công vào "18 mục tiêu quan trọng của lục quân Mỹ" tại hai căn cứ không quân Ali Al-Salem, Ahmad Al-Jaber ở Kuwait và sân bay quân sự Sheikh Isa tại Bahrain. Hãng tin Mehr News cho biết thêm, Iran đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) đánh phá hệ thống ăng-ten liên lạc và radar phòng không Patriot thuộc khu vực đóng quân của Hạm đội 5 hải quân Mỹ ở Bahrain.

Không dừng lại ở đó, Tehran phát đi thông báo phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz. Hãng thông tấn Fars News đưa tin, lực lượng IRGC đã khai hỏa tên lửa và UAV áp sát một tàu chiến Mỹ đang tìm cách di chuyển qua eo biển này, buộc phương tiện của Washington phải quay đầu rút lui.

Dưới góc nhìn của chuyên gia địa chính trị và công nghệ Yonatan Adiri của Israel, chuỗi hành động "ăn miếng trả miếng" này là minh chứng cho thấy Iran đang chủ động thăm dò giới hạn chịu đựng của Mỹ cùng các quốc gia đồng minh trong khu vực. 

Bằng cách đẩy cao xung đột thông qua các đòn tập kích vào Kuwait hay Bahrain, Tehran muốn chứng minh họ đã chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc chiến quy mô lớn và kiên quyết vạch lại các giới hạn đỏ với các bên liên quan.

Ở chiều ngược lại, Nhà Trắng và Lầu Năm Góc khẳng định không có ý định khơi mào một cuộc chiến tranh toàn diện. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ngày 10/6 tuyên bố các đòn không kích là giải pháp áp đặt điều kiện để ép Iran chấp nhận thỏa thuận theo kỳ vọng của Tổng thống Trump, nhấn mạnh sẵn sàng "đàm phán bằng bom đạn". 

Theo các nguồn tin từ Axios và Wall Street Journal, áp lực quân sự từ Washington sẽ liên tục tăng tiến, thậm chí ông Trump đang cân nhắc một chiến dịch quy mô lớn mang tính ngắn hạn để bẻ gãy lập trường của đối phương.

Dẫu vậy, chuyên gia Hamidreza Azizi thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức phân tích rằng, việc Mỹ chọn đánh phá các trận địa radar, trung tâm chỉ huy còn nhằm suy giảm ưu thế kiểm soát của Iran tại eo biển Hormuz, qua đó phát tín hiệu chính trị ổn định để chấn an các tập đoàn vận tải biển quốc tế.

Đứng trước chiến thuật "ngoại giao ép buộc" của Mỹ, Đại sứ Iravani khẳng định quốc gia này có truyền thống không bao giờ đối thoại dưới áp lực và mọi hành vi răn đe quân sự của Mỹ đều sẽ chịu tác dụng ngược. Danny Citrinowicz, nguyên trưởng bộ phận phụ trách Iran thuộc cơ quan tình báo quân sự Israel, nhận định các đòn không kích liên tiếp từ phương Tây khó có thể làm lung lay ý chí của giới lãnh đạo Tehran. 

Ngược lại, chúng đang tiếp thêm động lực cho phe cứng rắn tại Iran từ bỏ hoàn toàn các nỗ lực ngoại giao hòa bình do lo ngại Mỹ đang chuẩn bị cho một cuộc đại chiến. Để giải quyết thế bế tắc hiện tại, ông Citrinowicz lưu ý Tổng thống Trump buộc phải cân nhắc các điều khoản cốt lõi của Iran nếu không muốn kéo cả hai bên vào một cuộc đối đầu vũ trang trường kỳ.