Hai cuộc gọi từ mặt đất tới MH370 đều không nhận được hồi đáp, nhưng tín hiệu từ cuộc gọi đầu tiên đã cung cấp dữ liệu kỹ thuật quan trọng, giúp thu hẹp thời điểm máy bay đổi hướng về phía nam.

Trong những giờ đầu sau khi MH370 mất tích, Trung tâm Điều hành Malaysia Airlines đã hai lần tìm cách liên lạc với chiếc Boeing 777. Không ai trả lời, song một trong hai lần liên lạc lại để lại dấu vết vệ tinh đáng chú ý.

Chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines cất cánh từ sân bay quốc tế Kuala Lumpur lúc 0h41 ngày 8/3/2014 theo giờ địa phương, trên máy bay có 239 người, gồm 227 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn. Điểm đến dự kiến là Bắc Kinh, Trung Quốc.

10-1789007878-hai-cuoc-goi-khong-hoi-dap-he-lo-huong-bay-bi-an-cua-mh370

Khoảng 1h19, khi chuẩn bị bàn giao quyền kiểm soát không lưu cho Việt Nam, cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah nói qua vô tuyến: “Chúc ngủ ngon, Malaysia 370”. Chỉ vài phút sau, các hệ thống liên lạc và nhận dạng tự động lần lượt ngừng hoạt động. Đến khoảng 1h21, MH370 biến mất khỏi màn hình radar dân sự.

Tuy nhiên, dấu vết của chiếc Boeing 777 vẫn tiếp tục xuất hiện trên hệ thống radar quân sự. Một mục tiêu phù hợp với MH370 được ghi nhận quay đầu, bay qua bán đảo Malaysia rồi chuyển hướng về phía tây. Tín hiệu radar cuối cùng được ghi nhận vào khoảng 2h22, gần phía tây bắc bán đảo Malaysia.

Sau khi mất liên lạc, Malaysia Airlines tiếp tục tìm cách gọi tới buồng lái. Theo báo cáo điều tra an toàn của Malaysia, hai cuộc gọi được thực hiện lúc 18h39 và 23h13 UTC ngày 7/3/2014, tương ứng 2h39 và 7h13 ngày 8/3 theo giờ Malaysia.

Cả hai lần gọi đều không có người trả lời. Các cuộc liên lạc được thực hiện thông qua hệ thống vệ tinh Inmarsat. Dữ liệu từ trạm mặt đất Perth, Australia cho thấy hệ thống trên máy bay vẫn có khả năng thiết lập kết nối với mặt đất.

Khi cuộc gọi được chuyển tới máy bay, tín hiệu sẽ đi tới hệ thống liên lạc trong buồng lái, tạo chuông và hiển thị trên bảng điều khiển. Nhật ký hệ thống ghi thời lượng cả hai cuộc gọi bằng 0, cho thấy không có người bắt máy.

Dù không có hồi đáp, cuộc gọi lúc 18h39 lại tạo ra một dữ liệu kỹ thuật được các nhà điều tra đặc biệt quan tâm.

Trước thời điểm này, dữ liệu vệ tinh lúc 18h25 UTC cho thấy MH370 có thể vẫn đang di chuyển theo hướng tây bắc. Khoảng 18h22, radar sơ cấp cũng ghi nhận dấu vết cuối cùng của máy bay.

Khi cuộc gọi được thiết lập lúc 18h39, hệ thống vệ tinh ghi nhận một phép đo được gọi là BFO, phản ánh sự thay đổi tần số tín hiệu vô tuyến do chuyển động tương đối giữa máy bay, vệ tinh và trạm mặt đất.

BFO không thể tự mình xác định chính xác vị trí MH370, nhưng có thể cung cấp thông tin về chuyển động và hướng bay. Phân tích của Defence Science and Technology Group Australia cho thấy giá trị BFO trong cuộc gọi lúc 18h39 khác đáng kể so với dữ liệu ghi nhận lúc 18h28.

Nếu sự thay đổi này phản ánh một cú chuyển hướng của máy bay, các hướng bay về phía nam phù hợp với dữ liệu hơn so với những hướng bay về phía bắc.

Đáng chú ý, dữ liệu từ cuộc gọi còn giúp thu hẹp đáng kể khoảng thời gian có khả năng xảy ra cú chuyển hướng. Theo phân tích của Australian Transport Safety Bureau, thời điểm MH370 đổi hướng về phía nam có thể được giới hạn trong khoảng hơn 11 phút, thay vì kéo dài hơn một giờ nếu chỉ dựa trên những dữ liệu vệ tinh khác.

Vì vậy, cuộc gọi không được trả lời lúc 18h39 trở thành một mảnh ghép kỹ thuật quan trọng, củng cố nhận định MH370 đã chuyển hướng về phía nam, hướng ra Ấn Độ Dương.

Hơn bốn giờ sau, lúc 23h13 UTC, Malaysia Airlines tiếp tục gọi tới MH370. Khi đó, máy bay được cho là đã bay nhiều giờ trên hành lang phía nam, nhưng vị trí chính xác vẫn chưa được xác định.

Cuộc gọi thứ hai cũng không có người hồi đáp và tiếp tục tạo ra dữ liệu BFO. Tuy nhiên, theo ATSB, dữ liệu lần này không giúp thu hẹp đáng kể phạm vi vĩ độ dự đoán của máy bay tại “vòng cung thứ bảy”, tức đường cung vệ tinh cuối cùng được xác định từ những lần trao đổi tín hiệu giữa MH370 và vệ tinh Inmarsat.

Sau đó, hệ thống vệ tinh trên máy bay vẫn phản hồi một truy vấn đăng nhập từ trạm mặt đất Perth lúc 0h10 UTC ngày 8/3. Đến 0h19, hệ thống trên máy bay chủ động thực hiện thêm một lần đăng nhập.

Đây là những tín hiệu cuối cùng được ghi nhận từ MH370. Khoảng 8h19 theo giờ Malaysia, máy bay được cho là đã gửi tín hiệu vệ tinh cuối cùng. Một phút sau, hệ thống không còn phản hồi.

MH370 được xác định nhiều khả năng đã kết thúc hành trình ở phía nam Ấn Độ Dương, nhưng vị trí chính xác của xác máy bay vẫn chưa được tìm thấy.

Hai cuộc gọi từ mặt đất không thể cho biết ai đang ở trong buồng lái, tại sao không có người trả lời hay điều gì đã xảy ra với phi hành đoàn. Các báo cáo chính thức cũng không đưa ra kết luận về những vấn đề này.

Giá trị lớn nhất của cuộc gọi đầu tiên nằm ở dữ liệu kỹ thuật được tạo ra trong quá trình thiết lập liên lạc. Phép đo BFO lúc 18h39 giúp các nhà điều tra củng cố nhận định MH370 đã chuyển từ hướng tây bắc sang hướng nam trong một khoảng thời gian tương đối ngắn sau khi biến mất khỏi radar.

Như vậy, những cuộc gọi không thành công không trực tiếp hé lộ số phận của 239 người trên chuyến bay. Tuy nhiên, chúng đã để lại một dấu vết kỹ thuật quan trọng, góp phần chuyển trọng tâm tìm kiếm từ các vùng biển phía tây bán đảo Malaysia sang hành lang phía nam rộng lớn của Ấn Độ Dương.