Hành trình rời khỏi "thiên đường": Nga khẩn cấp sơ tán 4.000 công dân khỏi cuộc khủng hoảng tại Cuba

aA

Cuba – quốc đảo vốn nổi tiếng với những bãi biển xanh ngắt và nhịp sống sôi động – đang trở thành một bài toán hậu cần đầy thách thức cho hàng nghìn du khách quốc tế. Trước tình trạng khan hiếm nhiên liệu trầm trọng khiến giao thông và đời sống bị đình trệ, chính phủ Nga đã quyết định triển khai một chiến dịch sơ tán quy mô lớn để đưa công dân về nước.

Máy bay của Rossiya Airlines hạ cánh tại sân bay quốc tế Pulkovo, St. Petersburg, năm 2023. Ảnh: Reuters

Theo kế hoạch vừa được Rossiya Airlines xác nhận, một hành lang hàng không đặc biệt sẽ được thiết lập từ ngày 12/2 đến ngày 21/2. Các chuyến bay sẽ tập trung đón hành khách tại thành phố nghỉ dưỡng Varadero để đưa về Moskva. Riêng tại thủ đô Havana, một chuyến bay sơ tán trọng điểm cũng đã được sắp xếp vào ngày 16/2. Không chỉ Rossiya Airlines, hãng hàng không Nordwind cũng đã đi đến quyết định cứng rắn: chỉ thực hiện các chuyến bay cuối cùng để đưa công dân rời đảo, sau đó sẽ đình chỉ toàn bộ hoạt động tại thị trường này cho đến khi có thông báo mới.

Tình hình thực tế của những du khách đang kẹt lại tại Cuba được mô tả là vô cùng bấp bênh. Theo Hội đồng Du lịch Nga, nhiều người đã phải trải qua những ngày nghỉ dưỡng không như ý khi lưu lượng giao thông công cộng bị cắt giảm tối đa do thiếu xăng dầu. Để đảm bảo duy trì các nhu cầu cơ bản, một số nhóm khách du lịch đã buộc phải di dời sang các khách sạn hạng thấp hơn nhưng có hệ thống phát điện ổn định hơn, trong bối cảnh các nhà máy nhiệt điện tại Cuba cũng đang điêu đứng vì thiếu dầu thô đầu vào.

Nguyên nhân đẩy Cuba vào bóng tối và sự tê liệt hàng không bắt nguồn từ những diễn biến địa chính trị phức tạp. Kể từ giữa tháng 12/2025, khi Mỹ thực hiện phong tỏa vùng biển Caribe, nguồn cung nhiên liệu huyết mạch từ Venezuela đã bị gián đoạn nghiêm trọng. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn sau tuyên bố ngày 29/1 của chính quyền Mỹ về việc áp đặt mức thuế bổ sung đối với bất kỳ quốc gia nào trực tiếp hoặc gián tiếp cung cấp dầu cho Cuba.

Áp lực này đã tạo ra một phản ứng dây chuyền trong khu vực. Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum vào ngày 9/2 đã thông báo tạm dừng các đơn hàng xuất khẩu nhiên liệu sang quốc đảo này nhằm tránh những đòn trừng phạt thuế quan từ Washington, dù khẳng định vẫn sẽ duy trì hỗ trợ nhân đạo và tìm kiếm giải pháp ngoại giao để nối lại việc cung ứng. Trước những động thái mà Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez gọi là "hành động gây hấn tàn nhẫn", quốc đảo này đã buộc phải phát đi điện văn thông báo hàng không (NOTAM) xác nhận tình trạng "không có sẵn nhiên liệu hàng không A1" tại 9 sân bay quốc tế, bao gồm cả sân bay Jose Marti ở Havana, dự kiến kéo dài ít nhất đến ngày 11/3.

Trước cuộc khủng hoảng của đồng minh thân thiết, giới lãnh đạo Nga đã lên tiếng mạnh mẽ. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov thừa nhận tình hình tại Cuba "đang khá nghiêm trọng" và cho biết hai nước đang ráo riết thảo luận các phương án tháo gỡ. Ngoại trưởng Sergei Lavrov cũng khẳng định sự đoàn kết của Moskva và sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ cần thiết. Theo thông tin từ Đại sứ quán Nga tại Cuba, một lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ dưới dạng viện trợ nhân đạo sẽ sớm được chuyển từ Nga đến Havana trong tương lai gần để giải cứu nền kinh tế đang bên bờ vực sụp đổ.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rằng việc thiếu hụt nhiên liệu hàng không là một "nhát dao" chí mạng vào các tuyến bay đường dài – vốn là trụ cột kinh tế của Cuba. Các thị trường chủ lực như Nga và Canada sẽ khó có thể duy trì dòng khách du lịch khi các máy bay không thể nạp nhiên liệu cho hành trình trở về. Khi những chuyến bay sơ tán cuối cùng của Rossiya Airlines và Nordwind rời khỏi đường băng Varadero, tương lai của ngành du lịch Cuba dường như vẫn đang bị che phủ bởi bóng đen của sự khan hiếm và những vòng vây trừng phạt chưa có hồi kết.