Hôm nay Trái Đất ở vị trí xa Mặt Trời nhất trong năm, dự báo vào năm 6430 sẽ có thời khắc đặc biệt

Theo dữ liệu từ Timeanddate.com, vào lúc 0h30 ngày 7/7, Trái Đất đi qua điểm viễn nhật (aphelion), khi khoảng cách từ tâm Trái Đất đến tâm Mặt Trời đạt khoảng 152.087.775 km. Con số này lớn hơn gần 5 triệu km so với thời điểm hành tinh ở điểm cận nhật vào đầu tháng 1.

Đây là hiện tượng thiên văn diễn ra đều đặn hằng năm và thường xuất hiện khoảng hai tuần sau ngày Hạ chí ở Bắc bán cầu.

Mặc dù Trái Đất ở xa Mặt Trời hơn, điều đó không đồng nghĩa với việc nhiệt độ trên hành tinh giảm xuống. Theo các nhà khoa học, nguyên nhân tạo nên các mùa trong năm chủ yếu đến từ việc trục Trái Đất nghiêng khoảng 23,5 độ so với mặt phẳng quỹ đạo, chứ không phụ thuộc vào khoảng cách với Mặt Trời.

Ở thời điểm hiện tại, Bắc bán cầu đang nghiêng về phía Mặt Trời nên nhận được lượng bức xạ lớn hơn, tạo nên mùa hè. Trong khi đó, Nam bán cầu hướng ra xa nên đang trải qua mùa đông. Vì vậy, nhiều quốc gia thuộc Bắc bán cầu, trong đó có Việt Nam, vẫn ghi nhận nền nhiệt đặc trưng của mùa hè dù Trái Đất đang ở vị trí xa Mặt Trời nhất.

Sự khác biệt về khoảng cách cũng chỉ khiến kích thước biểu kiến của Mặt Trời trên bầu trời nhỏ hơn khoảng 3% so với thời điểm cận nhật, mức chênh lệch quá nhỏ để mắt thường có thể nhận biết.

Hiện tượng viễn nhật còn ảnh hưởng đến tốc độ chuyển động của Trái Đất trên quỹ đạo. Khi ở xa Mặt Trời hơn, lực hấp dẫn tác động lên hành tinh giảm nhẹ. Theo các định luật chuyển động hành tinh của Johannes Kepler, Trái Đất cũng di chuyển chậm hơn so với khi ở điểm cận nhật.

Chính vì tốc độ giảm, Trái Đất cần nhiều thời gian hơn để đi hết phần quỹ đạo tương ứng với mùa hè ở Bắc bán cầu. Điều này khiến mùa hè tại Bắc bán cầu hiện dài hơn khoảng bốn ngày so với mùa hè ở Nam bán cầu. Ngược lại, vào đầu tháng 1 khi Trái Đất ở điểm cận nhật và chuyển động nhanh hơn, mùa hè tại Nam bán cầu sẽ ngắn hơn.

Các nhà thiên văn học cũng cho biết quỹ đạo của Trái Đất không hoàn toàn cố định mà thay đổi rất chậm dưới tác động hấp dẫn của các hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời. Vì vậy, thời điểm diễn ra cận nhật và viễn nhật cũng dịch chuyển theo thời gian.

Theo tính toán, từ khoảng thế kỷ XIII đến nay, thời điểm cận nhật đã lùi dần trên lịch với tốc độ trung bình khoảng một ngày sau mỗi 58 năm. Ngoài ra, giữa các năm, hiện tượng này cũng có thể dao động khoảng một đến hai ngày.

Đáng chú ý, các mô hình quỹ đạo dự báo rằng vào khoảng năm 6430, thời điểm Trái Đất đi qua điểm cận nhật sẽ trùng với thời điểm xuân phân - thời điểm ngày và đêm trên toàn cầu có độ dài gần như bằng nhau.

Dù sự kiện này còn cách hiện tại hàng nghìn năm và không phải là một hiện tượng bất thường, nó phản ánh quá trình biến đổi liên tục của quỹ đạo Trái Đất. Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho khả năng mô phỏng và dự báo ngày càng chính xác của khoa học thiên văn đối với các chuyển động của hành tinh trong tương lai.