Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn với Mỹ vẫn đang được duy trì, Iran được cho là đã bắt đầu triển khai các hoạt động nhằm khôi phục hệ thống căn cứ tên lửa ngầm, động thái khiến nhiều chuyên gia an ninh quốc tế đặc biệt quan tâm.

Ngày 14/4, truyền thông Mỹ công bố các hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đang tiến hành dọn dẹp các mảnh vỡ chắn lối vào những căn cứ tên lửa ngầm của nước này. Những bức ảnh ghi lại cảnh máy xúc hoạt động tại khu vực các đường hầm bị phong tỏa, thu gom các khối đổ nát rồi chuyển lên xe tải chờ sẵn gần đó.

15-1776218122-iran-am-tham-khoi-phuc-can-cu-ten-lua-ngam-trong-thoi-gian-ngung-ban-voi-my
Hình ảnh vệ tinh chụp một căn cứ tên lửa gần Khomeyn, Iran ngày 10/4 năm 2026 cho thấy máy xúc tại lối vào đường hầm, trong khi các xe tải chở vật liệu đang chờ sẵn gần đó. Ảnh: Airbus

Trước đó, một cuộc điều tra cho biết Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lối vào của các căn cứ này. Mục tiêu của các đòn đánh là làm tê liệt khả năng hoạt động của các bệ phóng tên lửa, ngăn chúng di chuyển ra ngoài để khai hỏa hoặc quay trở lại căn cứ nhằm tiếp đạn.

Theo đánh giá của tình báo Mỹ, sau khoảng một tháng giao tranh, khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, nhiều bệ phóng có thể đã bị chôn vùi dưới lòng đất do các lối vào đường hầm bị phá hủy trong các cuộc tấn công.

Ông Sam Lair, nhà nghiên cứu tại James Martin Center for Nonproliferation Studies, cho rằng việc Iran tìm cách khôi phục lối vào các căn cứ ngầm – thường được gọi là “thành phố tên lửa” – là điều đã được dự đoán từ trước. Theo ông, khi một lệnh ngừng bắn được thiết lập, các bên thường phải chấp nhận khả năng đối thủ sẽ từng bước tái thiết một phần năng lực quân sự mà họ đã nỗ lực phá hủy trước đó.

Chuyên gia này nhận định những hoạt động hiện tại nằm trong chiến lược duy trì khả năng vận hành của hệ thống căn cứ tên lửa ngầm của Iran. Theo ông, mô hình hoạt động của các “thành phố tên lửa” được thiết kế để có thể chịu đựng đợt tấn công ban đầu, bảo vệ lực lượng bên trong và sau đó sẵn sàng tung ra các đòn đáp trả.

Theo tờ The Wall Street Journal, dẫn lời các quan chức Mỹ nắm được thông tin tình báo, Iran vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa đạn đạo. Những vũ khí này có thể được sử dụng nếu các bệ phóng bị chôn vùi trong các cơ sở ngầm được khôi phục.

Báo cáo cho biết dù khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy, hư hại hoặc mắc kẹt dưới đống đổ nát, nhiều hệ thống vẫn có khả năng được sửa chữa và đưa trở lại hoạt động từ các căn cứ dưới lòng đất.

Các quan chức Mỹ và Israel cũng cho biết, dù kho tên lửa của Iran hiện chỉ còn khoảng một nửa so với thời điểm trước xung đột, nước này vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa hành trình tầm trung và tầm ngắn. Những vũ khí này có thể được đưa ra khỏi nơi ẩn giấu hoặc được khai quật từ các cơ sở ngầm.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth gần đây từng mô tả chương trình tên lửa của Iran là đã “cạn kiệt và bị tàn phá”. Tuy nhiên, các quan chức Israel cho biết Tehran vẫn còn hơn 1.000 tên lửa tầm trung, tương đương gần một nửa kho dự trữ trước khi xung đột nổ ra.

Phần năng lực quân sự còn lại này vẫn khiến giới đầu tư lo ngại về những rủi ro đối với cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực. Ngay cả khi bị suy yếu, Iran vẫn có thể nhắm mục tiêu vào các tuyến vận tải hàng hải tại vịnh Ba Tư hoặc các cơ sở của Mỹ nếu các cuộc đàm phán ngoại giao tại Pakistan không đạt được kết quả.

Một số quan chức Mỹ cũng bày tỏ lo ngại rằng Iran có thể tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn hiện tại để từng bước khôi phục kho tên lửa của mình. Trong khi đó, các nhà phân tích tại Center for Strategic and International Studies nhận định rằng ngay cả khi sức mạnh quân sự suy giảm, Iran vẫn là một nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến an ninh tại khu vực Vùng Vịnh.

PN (SHTT)