Iran đặt 5 điều kiện trước khi tiến tới thỏa thuận cuối cùng với Mỹ

Phát biểu trên kênh truyền hình quốc gia IRIB ngày 30/6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Tehran sẽ chỉ xem xét thực hiện các bước tiếp theo của bản ghi nhớ (MoU) sau khi Mỹ hoàn tất năm cam kết mà nước này coi là ưu tiên.

Tuyên bố được đưa ra ngay trước khi các cuộc tham vấn kỹ thuật giữa Iran và các bên trung gian diễn ra tại Doha, Qatar vào ngày 1/7.

Theo ông Ghalibaf, năm điều kiện Iran đưa ra bao gồm chấm dứt xung đột trong khu vực, trong đó có Lebanon; dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng và vùng ven biển của Iran; mở lại eo biển Hormuz; áp dụng cơ chế miễn trừ trừng phạt tạm thời để Tehran khôi phục xuất khẩu dầu thô; đồng thời giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Người đứng đầu Quốc hội Iran nhấn mạnh chỉ khi toàn bộ những cam kết này được thực hiện đầy đủ, Tehran mới cân nhắc triển khai các nội dung tiếp theo của biên bản ghi nhớ.

Bên cạnh đó, ông Ghalibaf tiếp tục khẳng định hoạt động làm giàu uranium là quyền hợp pháp của Iran và không thể bị tước bỏ. Ông cũng tuyên bố chương trình tên lửa cùng năng lực quân sự của nước này không nằm trong phạm vi đàm phán.

Lãnh đạo Quốc hội Iran đồng thời cảnh báo nếu điều khoản đầu tiên của MoU liên quan đến việc chấm dứt xung đột bị vi phạm, Tehran sẽ có biện pháp đáp trả tương xứng.

Đề cập đến eo biển Hormuz, ông bác bỏ các cáo buộc nhằm vào Iran và khẳng định tuyến hàng hải chiến lược này thuộc lãnh hải của nước mình. Theo ông, Iran đã đạt được các thỏa thuận pháp lý cũng như hợp tác hàng hải với Oman, trong khi chính sự hiện diện và các hoạt động của Mỹ mới là nguyên nhân khiến căng thẳng gia tăng tại khu vực.

Về cơ chế giám sát việc thực hiện MoU, ông Ghalibaf cho biết Iran và Lebanon đã thống nhất thành lập một nhóm công tác với sự tham gia của Mỹ để theo dõi quá trình triển khai các điều khoản, đặc biệt là những nội dung liên quan đến việc chấm dứt xung đột tại Lebanon. Tehran và Washington cũng đã chỉ định đại diện tham gia cơ chế này.

Dù khẳng định giải pháp ngoại giao vẫn là ưu tiên, Chủ tịch Quốc hội Iran nhấn mạnh nước này luôn duy trì đầy đủ năng lực để ứng phó với mọi tình huống nếu cần thiết.

Trong khi đó, theo Al Jazeera, các cuộc đối thoại kỹ thuật giữa Iran và Mỹ đã bắt đầu tại Doha từ ngày 1/7. Tuy nhiên, hiện chưa có kế hoạch tổ chức các cuộc gặp trực tiếp giữa quan chức cấp cao của hai nước.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận tiến trình đàm phán kỹ thuật vẫn diễn ra đúng lộ trình, bất chấp việc Iran công khai phủ nhận một số thông tin liên quan.

Nguồn tin của Wall Street Journal cho biết ít nhất ba nhóm công tác đang làm việc tại Doha nhằm xử lý các vấn đề kỹ thuật, gồm chương trình hạt nhân, các nội dung ngoại giao và việc tài trợ cũng như hoàn trả những tài sản của Iran đang bị phong tỏa.

Tuy vậy, sau hơn một tuần trao đổi, hai bên vẫn tồn tại nhiều bất đồng ở các vấn đề cốt lõi. Đối với eo biển Hormuz, Iran kiên quyết yêu cầu thu phí dịch vụ đối với tàu thuyền qua lại, trong khi Mỹ phản đối và cho rằng tuyến hàng hải này cần được lưu thông tự do như trước khi xung đột xảy ra.

Ở lĩnh vực hạt nhân, Tehran tiếp tục từ chối chấp nhận các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân của mình, trái ngược với tuyên bố từ phía Washington rằng Iran đã cam kết thực hiện các yêu cầu này.

Để hạn chế nguy cơ leo thang căng thẳng, Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã thiết lập một đường dây liên lạc trực tiếp nhằm xử lý các tình huống khủng hoảng.

Song song với tiến trình đàm phán giữa Washington và Tehran, các nỗ lực ngoại giao quốc tế cũng được thúc đẩy. Bộ Ngoại giao Nga cho biết Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani để trao đổi về tình hình an ninh tại Vùng Vịnh.

Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ các điều khoản trong bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran nhằm duy trì lệnh ngừng các hoạt động quân sự, đồng thời thống nhất tiếp tục phối hợp về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.