Iran cam kết duy trì lưu thông ổn định qua eo biển Hormuz nếu các mối đe dọa quân sự từ bên ngoài bị loại bỏ hoàn toàn, mở ra hy vọng hạ nhiệt căng thẳng.

Trong một động thái mới nhất nhằm định hình lại trật tự an ninh tại vùng Vịnh, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 6/5 đã đưa ra tuyên bố quan trọng về tương lai của eo biển Hormuz – tuyến đường thủy chiến lược bậc nhất thế giới. 

Theo đó, Tehran khẳng định việc quá cảnh qua khu vực này sẽ dần trở nên an toàn và ổn định hơn, với điều kiện tiên quyết là tình hình an ninh tại vịnh Ba Tư phải được cải thiện và các mối đe dọa từ thế lực bên ngoài phải bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

07-1778138269-iran-ra-dieu-kien-dam-bao-an-ninh-hang-hai-tai-yet-hau-hormuz
Eo biển Hormuz. Ảnh: TASS.

Tuyên bố của IRGC nhấn mạnh rằng việc nối lại hoạt động quá cảnh bình thường phụ thuộc trực tiếp vào việc cắt giảm các chiến dịch quân sự từ phía Mỹ và Israel nhắm vào lãnh thổ Iran. 

Đại diện lực lượng này cho biết: “Chúng tôi ghi nhận và cảm ơn sự phối hợp của các thuyền trưởng cũng như chủ tàu tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman trong việc tuân thủ các quy định hàng hải của Iran. Khi các mối đe dọa bị loại bỏ và những quy trình vận hành mới được thiết lập, sự an toàn cho tàu thuyền qua lại sẽ được bảo đảm tuyệt đối.”

Đồng hành với các cam kết về an ninh, Cơ quan Cảng và Hàng hải Iran cũng đã gửi thông điệp chính thức tới cộng đồng hàng hải quốc tế, khẳng định các cảng chiến lược của nước này luôn sẵn sàng cung cấp các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật và y tế cho tàu thương mại khi di chuyển qua eo biển. 

Động thái này được xem là một bước đi mềm mỏng hơn sau giai đoạn căng thẳng cực độ, đặc biệt là sau sự kiện Iran phải phóng tên lửa và máy bay không người lái để cảnh báo các tàu chiến Mỹ tìm cách tiếp cận khu vực này chỉ hai ngày trước đó.

Bối cảnh thực tế cho thấy Iran đã thắt chặt quyền kiểm soát và hạn chế đi lại qua Hormuz kể từ khi các chiến dịch tấn công quân sự nổ ra vào cuối tháng 2. Tuy nhiên, các nguồn tin ngoại giao tiết lộ Tehran đang giới thiệu một cơ chế vận hành mới, cho phép tàu thuyền lưu thông qua các hành lang được chỉ định riêng biệt dưới sự giám sát chặt chẽ. Điều này diễn ra song song với những tín hiệu tích cực từ bàn đàm phán giữa Iran và Mỹ nhằm tiến tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột vĩnh viễn.

Phía Mỹ cũng đã có những điều chỉnh chiến thuật đáng chú ý. Dù đầu tuần này Washington đã triển khai lực lượng quân sự để hộ tống tàu thương mại nhằm khai thông eo biển, nhưng Tổng thống Donald Trump bất ngờ tuyên bố tạm dừng chiến dịch chỉ sau 48 giờ. 

Ông bày tỏ sự lạc quan về những tiến triển trong tiến trình đối thoại và tin tưởng rằng hai bên có thể đạt được một thỏa thuận chung trong vòng một tuần tới, bao gồm các điều khoản then chốt về việc mở cửa lại hoàn toàn "yết hầu" Hormuz cho giao thương quốc tế.