Tổng thống Donald Trump bất ngờ dừng chiến dịch hộ tống tàu qua eo biển Hormuz sau một ngày triển khai để ưu tiên đàm phán thỏa thuận hạt nhân cuối cùng với Iran.
06-1778026912-tong-thong-trump-dot-ngot-dinh-chi-chien-dich-ho-tro-tau-qua-eo-bien-hormuz
Tổng thống Trump tại một cuộc họp báo tại Nhà Trắng. Ảnh: Reuters.

Chỉ sau 24 giờ kích hoạt chiến dịch quân sự rầm rộ nhằm giải vây cho các phương tiện vận tải bị mắc kẹt tại vùng Vịnh, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức ra lệnh tạm dừng "Dự án Tự do". 

Thông báo được đưa ra trên mạng xã hội Truth Social vào tối 5/5, khẳng định rằng trong bối cảnh lệnh phong tỏa cảng biển vẫn được duy trì, Washington sẽ tạm gác lại các hoạt động hộ tống để thăm dò khả năng hoàn tất và ký kết một thỏa thuận toàn diện với Tehran.

Theo chia sẻ của người đứng đầu Nhà Trắng, quyết định xoay trục đầy bất ngờ này không phải là hành động đơn phương mà được thực hiện dựa trên đề nghị từ phía Pakistan – quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải – cùng một số đối tác quốc tế khác. 

Ông Trump bày tỏ sự lạc quan khi cho rằng tiến trình ngoại giao đang có những bước tiến lớn hướng tới một thỏa thuận "hoàn chỉnh và cuối cùng", hứa hẹn chấm dứt tình trạng đối đầu căng thẳng tại cửa ngõ giao thương dầu mỏ huyết mạch của thế giới.

Trước khi lệnh đình chỉ được ban bố, khu vực eo biển Hormuz đã trải qua những giờ phút cận kề một cuộc chiến tranh tổng lực. "Dự án Tự do" được triển khai từ ngày 3/5 với quy mô khổng lồ dưới sự chỉ huy của Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). 

Theo các số liệu được công bố, Washington đã huy động tới 15.000 quân nhân, 100 máy bay cùng hàng loạt phương tiện không người lái để hộ tống tàu hàng. Đỉnh điểm là vào ngày 4/5, các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ đã tiến thẳng vào eo biển để phá vỡ thế kìm kẹp của Iran, hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ thoát khỏi khu vực nguy hiểm.

Tuy nhiên, phía Iran đã có những phản ứng quân sự quyết liệt. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng hỏa lực mạnh, bao gồm tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và xuồng cao tốc tấn công trực diện vào tàu thuyền đi qua Hormuz. 

Thậm chí, IRGC còn mở rộng phạm vi tấn công sang Fujairah, trung tâm dầu mỏ chiến lược của UAE nằm ngoài eo biển. Trong các cuộc đụng độ trên biển, Mỹ tuyên bố đã đánh chìm 6 xuồng cao tốc của Iran, dù phía Tehran sau đó đã lên tiếng bác bỏ thông tin này.

Song song với thông báo của Tổng thống, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng xác nhận chiến dịch mang tên "Cơn thịnh nộ kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chính thức chấm dứt. Chính quyền Trump đang đặt cược vào bàn đàm phán để giải quyết các vấn đề gai góc nhất, đặc biệt là chương trình hạt nhân của Tehran. 

Ông Rubio nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xử lý kho uranium làm giàu ở mức cao và các vật liệu hạt nhân đang được lưu trữ trong các cơ sở ngầm sâu trong lòng đất.

Sự thay đổi này diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm khi các hành động thù địch chống lại Iran vừa chạm mốc 60 ngày – ngưỡng pháp lý quan trọng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn từ Quốc hội Mỹ nếu muốn tiếp tục các hoạt động quân sự. Nhà Trắng đã chính thức thông báo với các nghị sĩ về việc chấm dứt các hành động thù địch này. 

Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn gửi đi một thông điệp răn đe mạnh mẽ: ông sẵn sàng nối lại các chiến dịch không kích nếu tiến trình ngoại giao thất bại hoặc nếu Iran có bất kỳ hành động nào vi phạm lệnh ngừng bắn hiện tại. Số phận của huyết mạch dầu mỏ Hormuz hiện đang phụ thuộc hoàn toàn vào những diễn biến trên bàn đàm phán trong vài ngày tới.