Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, một diễn biến mới tại Eo biển Hormuz đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.
08-1775632476-iran-va-oman-co-the-thu-phi-qua-eo-bien-hormuz-trong-hai-tuan-ngung-ban
Ảnh minh họa: Reuters

Truyền thông Iran đưa tin, Tehran và Oman hiện có kế hoạch thiết lập cơ chế thu phí quá cảnh đối với các tàu thuyền lưu thông qua Eo biển Hormuz trong suốt thời gian lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Theo hãng tin Tasnim, mục đích của việc thu phí này là nhằm phục vụ công tác tái thiết hậu xung đột của Iran. Dù kế hoạch đã được công bố, song cơ chế thu phí cụ thể vẫn chưa được tiết lộ. Phía Oman hiện vẫn giữ thái độ im lặng và chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào trước thông báo từ phía Tehran.

Trước khi xung đột nổ ra, Eo biển Hormuz rộng 34km, vốn nằm trong vùng lãnh hải của cả Oman và Iran, chưa từng áp dụng bất kỳ loại phí quá cảnh nào. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự bắt đầu, tuyến đường thủy huyết mạch này gần như bị đóng cửa hoàn toàn. Dữ liệu hàng hải cho thấy chỉ còn khoảng 5% lưu lượng vận tải so với trước đây có thể duy trì hoạt động. Một số quốc gia như Pakistan và Ấn Độ đã phải đàm phán riêng với Iran để đảm bảo quyền đi lại cho các tàu treo cờ của họ. Thậm chí, từng có thông tin cho rằng Iran đã thu mức phí lên tới 2 triệu USD cho mỗi lượt tàu đi qua, dù chưa rõ liệu đã có đơn vị vận hành nào thực sự chi trả khoản tiền khổng lồ này hay chưa.

Về phía Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi nhấn mạnh rằng Tehran đang phối hợp với Oman để soạn thảo một cơ chế chung, khẳng định động thái này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông thay vì hạn chế tàu thuyền. Theo ghi nhận từ Reuters, mức phí dự kiến sẽ được điều chỉnh linh hoạt tùy thuộc vào loại tàu, hàng hóa và các điều kiện thực tế liên quan.

Một yếu tố then chốt trong thỏa thuận ngừng bắn lần này chính là việc đảm bảo an toàn hàng hải. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã đưa ra một tuyên bố, sau đó được Tổng thống Mỹ Donald Trump chia sẻ lại, trong đó khẳng định: “Trong thời gian 2 tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ có thể thực hiện thông qua sự phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế kỹ thuật". Hiện tại, nội dung cụ thể về "hạn chế kỹ thuật" mà phía Iran đề cập vẫn chưa được nêu cụ thể.

Tổng thống Donald Trump bày tỏ sự lạc quan khi cho biết Iran đã đưa ra đề xuất 10 điểm mà ông coi là "cơ sở khả thi" cho các cuộc đàm phán. Ông hy vọng thỏa thuận sẽ được hoàn tất và ký kết chính thức trong vòng hai tuần tới, đồng thời nhận định: “Gần như tất cả các điểm bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận”. 

Những vấn đề mang tính dài hạn hơn, bao gồm tương lai của Eo biển Hormuz, dự kiến sẽ tiếp tục được thảo luận trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Israel tại Islamabad, Pakistan vào ngày 10/4 tới.