Eo biển Hormuz bất ngờ xuất hiện mức phí lên tới 2 triệu USD/tàu, kéo theo sụt giảm lưu lượng và cú sốc lớn cho thị trường năng lượng toàn cầu.

Theo Fox News, tuyến hàng hải huyết mạch Hormuz đang chứng kiến một sự thay đổi cục diện đáng báo cực độ. Theo Fox News, Iran được cho là đã triển khai mức thu phí lên tới 2 triệu USD đối với một số tàu chở dầu để được phép lưu thông qua eo biển này.

Động thái siết chặt kiểm soát tại "yết hầu" giao thương then chốt đã đánh thẳng vào tâm lý lo ngại của các nhà đầu tư. Nghị sĩ Iran Alaeddin Boroujerdi, khi phát biểu trên truyền hình nhà nước, đã gọi khoản thu khổng lồ này là một "cơ chế chủ quyền mới".

Mặc dù vậy, Tổng thống Iran Masound Pezeshkian khẳng định cửa ngõ này vẫn mở với các quốc gia không vi phạm chủ quyền lãnh thổ. Theo dữ liệu từ Lloyd’s List, một hành lang hàng hải "an toàn" thực tế đã hình thành, nhưng chi phí để duy trì quyền đi lại lại vô cùng đắt đỏ.

Hiện tại, các quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Malaysia đang phải nỗ lực đàm phán để duy trì dòng chảy hàng hóa. Tuy nhiên, bức tranh thực tế tại thực địa lại vô cùng ảm đạm và căng thẳng theo ghi nhận của các đơn vị quan sát.

thu-phi-tau-qua-eo-bien-hormuz
Iran được cho là đang thu tới 2 triệu USD đối với một số tàu chở dầu để được phép đi qua eo biển Hormuz, trong động thái nhằm siết chặt quyền kiểm soát “điểm nghẽn” hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới (Ảnh: CSR Journal).

Hãng phân tích Windward AI báo cáo rằng lưu lượng tàu qua eo biển này đang "gần như sụp đổ" . Chỉ vỏn vẹn 16 lượt tàu được ghi nhận di chuyển qua đây trong vòng 7 ngày qua, buộc các phương tiện khác phải chọn lộ trình vòng xa hơn.

Tình trạng này đã gây suy giảm nghiêm trọng lượng năng lượng xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Suốt nhiều thập kỷ, an ninh tại Hormuz vốn được coi là điều hiển nhiên, thậm chí được tin rằng "quá quan trọng nên sẽ không bao giờ bị đóng".

Dù Hải quân Mỹ đã duy trì hiện diện từ năm 1949 để bảo vệ thương mại, thực tế vẫn cho thấy rủi ro cực lớn. Với chiều rộng điểm hẹp nhất chỉ khoảng 56,3km, tuyến đường này hóa ra lại "đủ nhỏ" để bị bóp nghẹt hoàn toàn.

Hệ lụy kinh tế từ sự tắc nghẽn này đang lan rộng với tốc độ chóng mặt. Chỉ trong ngày 23/3, thị trường đã mất đi 11 triệu thùng dầu. Con số này, theo các chuyên gia, tương đương với quy mô của hai cú sốc dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử cộng lại.

eo-bien-hormuz-iran
Một số chuyên gia cho rằng việc Iran tìm cách đóng eo biển là điều “không hề bất ngờ” (Ảnh: NBC News).

Thị trường khí đốt cũng chịu tổn thất nặng nề không kém dầu mỏ. Giám đốc điều hành IEA, Tiến sĩ Fatih Birol, cho biết nguồn cung khí đốt đã sụt giảm khoảng 140 tỷ mét khối (BCM), gấp đôi mức thiệt hại từng xảy ra do gián đoạn nguồn cung từ Nga.

Ông Birol cảnh báo cuộc khủng hoảng đang tấn công trực tiếp vào các ngành công nghiệp cốt lõi như hóa dầu và phân bón. Điều này đe dọa đẩy chi phí sản xuất nông nghiệp và công nghiệp toàn cầu lên mức khó kiểm soát trong thời gian tới.

Sự tê liệt tại Hormuz phơi bày lỗ hổng của nền kinh tế khi phụ thuộc quá lớn vào các điểm địa lý dễ tổn thương. S&P Global đánh giá đợt gián đoạn kéo dài gần 3 tuần qua là nghiêm trọng nhất kể từ năm 1940 đến nay.

Hiện có hơn 480 tàu chở dầu đang mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư. Ở phía ngược lại, hơn 300 tàu khác cũng đang phải chờ đợi trong vô vọng, gây áp lực khủng khiếp lên chuỗi cung ứng logistics toàn cầu.

Eo biển Hormuz vốn gánh vác khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới, tương đương 20 triệu thùng mỗi ngày. Việc đình trệ khiến phí bảo hiểm và vận tải tăng vọt, trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất.

Tầm ảnh hưởng của eo biển này là không thể thay thế đối với an ninh năng lượng và sưởi ấm toàn cầu. Mọi biến động tại đây đều tác động trực tiếp đến mọi nền kinh tế trên hành tinh, không ngoại trừ bất kỳ quốc gia nào.