Mỹ mở chiến dịch gây sức ép nhằm làm suy yếu Tòa Hình sự Quốc tế

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 13/7 tuyên bố Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) đang tiến hành một cuộc chiến chống lại Mỹ không phải bằng vũ lực, mà thông qua việc sử dụng cái mà ông gọi là luật pháp quốc tế.

Trong bài viết đăng trên Wall Street Journal, ông Rubio khẳng định Washington sẽ huy động mọi công cụ mà chính phủ đang có, cùng sự phối hợp của các đồng minh, để từng bước làm suy yếu và tiến tới làm tan rã ICC.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, chiến dịch sẽ huy động toàn bộ bộ máy chính phủ nhằm hạn chế khả năng hoạt động của ICC, ngăn tòa án này truy tố binh sĩ và quan chức Mỹ hoặc có những động thái mà Washington cho là đe dọa chủ quyền quốc gia.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Washington sẽ thúc đẩy các quốc gia thành viên ICC rời khỏi tổ chức và chấm dứt hỗ trợ tài chính để buộc cơ quan này giải thể. Mỹ cũng kêu gọi các nước chưa tham gia ICC sử dụng các kênh ngoại giao nhằm cô lập tòa án có trụ sở tại The Hague.

Nguồn tin này cho biết thêm Mỹ đang xem xét nhiều biện pháp khác, trong đó có cấm nhập cảnh, thu hồi thị thực và mở rộng các lệnh trừng phạt đối với các thẩm phán ICC. Những quốc gia vẫn nhận viện trợ từ Mỹ nhưng không bác bỏ thẩm quyền của ICC cũng có thể phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn.

Bộ Ngoại giao Mỹ đồng thời kêu gọi các quốc gia có hợp tác với lực lượng quân sự hoặc cơ quan thực thi pháp luật của Mỹ không công nhận quyền tài phán mà ICC tuyên bố đối với quan chức và quân nhân Mỹ.

Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh Mỹ chưa từng chấp nhận quyền tài phán của ICC và cho biết các đời tổng thống Mỹ đều giữ quan điểm tòa án này không có thẩm quyền xét xử công dân Mỹ kể từ khi Quy chế Rome được thông qua.

Tuyên bố của người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ ngay lập tức vấp phải phản ứng từ giới chuyên gia luật quốc tế. Ông Kenneth Roth, cựu Giám đốc điều hành tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), bày tỏ lo ngại rằng nếu ICC bị tê liệt, các hành vi phạm tội ác chiến tranh trong tương lai có thể không được điều tra và xử lý.

Ông Roth cũng lưu ý ICC chỉ có thẩm quyền điều tra các vụ việc xảy ra trên lãnh thổ những quốc gia tham gia Quy chế Rome. Trong khi đó, Mỹ chưa phê chuẩn hiệp ước thành lập ICC và tòa án này cũng chưa từng mở cuộc điều tra đối với các hành vi xảy ra trên lãnh thổ Mỹ.

Được thành lập năm 2002 và đặt trụ sở tại Hà Lan, ICC hiện có 125 quốc gia thành viên, với nhiệm vụ truy tố các cá nhân bị cáo buộc phạm tội diệt chủng, tội ác chống loài người và tội ác chiến tranh. Mỹ cùng một số quốc gia như Nga, Trung Quốc và Israel không tham gia Quy chế Rome.

Chiến dịch mới của Bộ Ngoại giao Mỹ được xem là bước đi tiếp theo trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm gia tăng sức ép đối với ICC. Trước đó, trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Washington từng phản đối việc ICC điều tra các cáo buộc liên quan đến binh sĩ Mỹ tại Afghanistan. Kể từ năm 2025, chính quyền Mỹ cũng đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với ít nhất 11 quan chức ICC, bao gồm cấm nhập cảnh và đóng băng tài sản tại Mỹ, nhằm đáp trả cuộc điều tra của ICC liên quan đến Israel.