Hai diễn biến dồn dập cuối tháng 3 đang làm dấy lên lo ngại về một “cái bẫy chiến lược” mà Iran giăng sẵn: vừa đẩy giá năng lượng toàn cầu lên cao, vừa buộc Mỹ đứng trước lựa chọn khó khăn – can thiệp quân sự và sa lầy, hoặc chấp nhận nhượng bộ có lợi cho Tehran.

Theo các phân tích quốc tế, Iran đang triển khai một chiến lược nhiều lớp nhằm gây sức ép tối đa lên Mỹ, trong đó kết hợp cả yếu tố quân sự lẫn năng lượng.

Một nguồn tin an ninh năng lượng tại châu Âu nhận định, Tehran không ngại khả năng Mỹ đưa quân tham chiến, thậm chí còn coi đây là kịch bản có lợi về lâu dài. Bởi lẽ, trong khi việc phát động chiến dịch quân sự có thể nhanh chóng, việc rút lui khỏi một cuộc chiến kéo dài luôn là thách thức lớn với Washington.

Diễn biến đáng chú ý đầu tiên là việc lực lượng Houthi tại Yemen – nhóm vũ trang có quan hệ chặt chẽ với Iran – gia tăng can dự.

Trong ngày 28/3, nhóm này đã tiến hành tấn công tên lửa nhằm vào Israel, đánh dấu bước leo thang mới trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng. Đồng thời, Houthi tiếp tục phát đi tín hiệu cứng rắn về khả năng phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb – tuyến vận tải quan trọng của thương mại toàn cầu.

Giới quan sát cho rằng, động thái này không chỉ mang tính quân sự mà còn nhằm tạo áp lực buộc Mỹ phải có phản ứng mạnh, đặc biệt là can thiệp trực tiếp để bảo vệ các tuyến hàng hải.

Song song với đó, một diễn biến khác mang tính kinh tế lại đặt Washington vào tình thế khó xử hơn. Trước nguy cơ giá năng lượng tăng vọt, Mỹ buộc phải tạm thời nới lỏng kiểm soát đối với dầu xuất khẩu từ Iran và Nga. Động thái này giúp hạ nhiệt thị trường trong ngắn hạn nhưng đồng thời mang lại nguồn thu lớn cho hai quốc gia này.

Theo ước tính, riêng Nga có thể chứng kiến doanh thu năng lượng tăng mạnh trong tháng, trong khi Iran tiếp tục duy trì dòng tiền từ xuất khẩu dầu sang các đối tác lớn.

Hình ảnh minh họa do AI tạo/Indianexpress

Các chuyên gia cảnh báo, chính nguồn tài chính này có thể được sử dụng để duy trì các hoạt động gây sức ép trong khu vực, khiến nỗ lực ổn định thị trường của Mỹ trở nên phản tác dụng.

Tình hình tại eo biển Hormuz – nơi vận chuyển phần lớn dầu mỏ thế giới – vẫn trong trạng thái nhạy cảm. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể gây cú sốc lớn cho kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Mỹ vừa phải đảm bảo dòng chảy năng lượng không bị đứt gãy, vừa phải đối phó với các sức ép địa chính trị ngày càng gia tăng.

Giới phân tích cho rằng Washington đang đứng trước lựa chọn khó khăn khi can thiệp sâu hơn có thể kéo Mỹ vào một cuộc chiến kéo dài. Nhưng nếu không hành động, nguy cơ mất kiểm soát các tuyến vận tải chiến lược sẽ gia tăng

Đây chính là thế trận mà Iran được cho là đang hướng tới: kéo dài áp lực để buộc Mỹ phải đưa ra những nhượng bộ có lợi trong tương lai.

Việc kết hợp giữa sức ép quân sự gián tiếp và đòn bẩy năng lượng cho thấy Tehran đang theo đuổi một chiến lược dài hơi.

Nếu Mỹ buộc phải mở rộng hiện diện quân sự, nguy cơ sa lầy sẽ tăng lên, qua đó tạo lợi thế đàm phán cho Iran trong các vấn đề lớn như hạt nhân hay ảnh hưởng khu vực.