Người Việt Nam đầu tiên được Nhật Bản phong giáo sư

Tiến sĩ Đặng Lương Mô là người Việt Nam đầu tiên được Nhật Bản phong Giáo sư (GS). Bởi, ông đã công bố hơn 300 công trình khoa học và sáng tạo mạch điện tử Dang Model được cả thế giới tin dùng. GS Đặng Lương Mô còn góp phần quan trọng chế tạo “Con chíp” điện tử đầu tiên mang thương hiệu “Made in Viet Nam”.

Đúng hẹn tôi sang, đã thấy GS Đặng đứng trước vườn nhà. Tôi xin phép GS chụp mấy kiểu ảnh, rồi GS mời tôi lên phòng khách. Biết GS bận, tôi vào đề ngay: “Xin GS cho biết vài nét về tiểu sử của mình”. Bằng chất giọng Bắc trầm ấm mạch lạc, GS Đặng tâm sự: Mình sinh năm 1936, tại Hải Phòng. Năm 1954, cùng gia đình vào Sài Gòn, mình học tiếp Trường Chu Văn An. Năm 1956, mình được học bổng, sang Nhật học, đậu thủ khoa, rồi trúng tuyển vào Đại học Tokyo,  ngành Công nghệ Điện tử. Mình tiếp tục học lên, năm 1968, đỗ Tiến sĩ khoa học tại Nhật. Sau đó, đi làm cho Tập đoàn Toshiba, đến năm 1971, về Sài Gòn. Lúc ấy, được phong Phó Giáo sư, giảng dạy tại Đại học Khoa học Sài Gòn. Năm 1973, làm Viện trưởng Học viện Quốc gia Kĩ thuật Sài Gòn.

GS-TS Đặng Lương Mô

Đất nước thống nhất, 1975, mình vẫn làm việc ở Sài Gòn. Năm 1976, được Nhà nước cho trở lại Nhật làm việc, đến năm 2002 nghỉ hưu, xin về nước. Từ 2002 đến nay, mình làm cố vấn và giảng dạy tại Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh. Tôi hỏi tiếp: “Công trình khoa học lớn nhất của GS là gì?”. Ông kể, sau vài năm nghiên cứu, sáng tạo, năm 1979, ông công bố “Mô hình Transistor MOSFET” – mô phỏng vi mạch điện tử. Sau đó, mô hình này được Đại học California lồng vào bộ mô phỏng SPICE. Từ đó, mô hình được biết đến với tên gọi Dang Model (Mô hình họ Đặng). Bộ mô phỏng SPICE, từ năm 1980 đến nay luôn đóng vai trò chủ chốt trong thiết kế vi mạch, được cả thế giới sử dụng.  Nói cho dễ hiểu “Dang Model” là công thức tính đặc tuyến linh kiện bán dẫn cơ bản trong vi mạch điện tử.

“Còn việc người Nhật phong GS à?”. Ông chậm rãi kể, mình được phong GS năm 1983, vì có nhiều công trình khoa học điện tử được áp dụng trong thực tiễn. Khi Đại học Hosei, Tokyo mở Khoa Điện tử – Tin học, cần một GS đầu đàn làm Chủ nhiệm, mình được phong GS thực thụ để đảm nhiệm vai trò này. Thật không ngờ, mình là người Việt Nam đầu tiên được Nhật Bản phong GS.

“Còn kỉ niệm sâu sắc nhất của GS ở nước ngoài?” – tôi tò mò. GS Đặng tâm sự, năm 1991, lần đầu tiên GS được mời sang Leningrad (Liên Xô cũ) thuyết trình tại “Hội nghị Vi mạch Thế giới”. Tôi hỏi tiếp: “Nghe nói, GS là người thiết kế chương trình Cao học Điện tử và làm “Con chíp” đầu tiên ở Việt Nam?”. Đúng rồi – GS Đặng khẳng định:

 Ở Trường Đại học Khoa học tự nhiên TP Hồ Chí Minh, chương trình Cao học Điện tử Vi mạch (dạy bằng tiếng Anh) do mình đề xuất và đứng tên mở năm 2007, có nhiều GS nước ngoài và Việt kiều danh tiếng giảng dạy. Đến nay, đào tạo được 5 khóa, với khoảng 100 thạc sĩ Vi mạch. Đây là những “viên gạch” tốt xây dựng ngành Điện tử Việt Nam non trẻ. Năm 2005, mình đề xuất thiết lập Trung tâm Nghiên cứu Đào tạo Thiết kế Vi mạch. Mình luôn đồng hành cùng Trung tâm và góp phần tích cực với Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh chế tạo “Con chíp” điện tử đầu tiên mang thương hiệu “Made in Viet Nam”. Rất mừng là, Chính phủ đã quyết định Công nghệ Vi mạch (ở vị trí hàng đầu) trong 46 ngành Công nghệ cao được ưu tiên phát triển tại Việt Nam.

“Chắc GS còn tham gia nhiều hoạt động xã hội khác?” – tôi hỏi. GS Đặng tâm sự, ông đã vận động thành lập Câu lạc bộ Khoa học Kĩ thuật Việt kiều, Hội Công nghệ Vi mạch TP Hồ Chí Minh, Hội nghị Khoa học Vi mạch (gọi tắt là Hội nghị 4S tổ chức 2 năm 1 lần), Quỹ học bổng Toshiba của Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (ông đã dùng khá nhiều lương hưu ủng hộ Quỹ). Các tổ chức này hoạt động rất hiệu quả, góp phần thúc đẩy KT-XH đất nước phát triển.

Tôi hỏi: “Đi nhiều biết nhiều, xin GS có lời khuyên để phát triển nhanh và bền vững ngành du lịch Đà Lạt?”. GS Đặng bảo, Đà Lạt là thành phố trên núi, khí hậu ôn hòa, rất lí tưởng để phát triển du lịch nghỉ dưỡng tầm quốc tế. Nên học cách làm du lịch của Nhật Bản. Tuy nhiên, để Đà Lạt hấp dẫn du khách, cần nhanh chóng nâng cấp đồng bộ cơ sở hạ tầng (đường bộ, đường sắt, mở thêm các tuyến bay, nâng cấp các khu du lịch, vui chơi giải trí, mua sắm, khách sạn, nhà hàng, công viên, rừng hoa, thắng cảnh gắn với văn hóa – lễ hội – hội thảo khoa học), chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có cơ chế hấp dẫn thu hút đầu tư vào Đà Lạt.      

Lúc chia tay, lòng tôi dâng lên niềm cảm phục, quý mến GS họ Đặng đã sáng tạo, dâng hiến hơn 300 công trình khoa học cho nhân loại. GS.TS Đặng Lương Mô được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học New York, Hội viên thượng cấp Hội Kĩ sư Điện – Điện tử – Tin học Hoa Kỳ. Ông được trao tặng “Giải thưởng Vinh danh nước Việt”. Ông có tên trong Danh sách những Người nổi tiếng Thế giới (Marquis Who’s Who In The World). Thật tự hào, nước ta có GS.TS Đặng Lương Mô – Nhà khoa học Vi mạch Điện tử nổi tiếng thế giới, đã làm rạng danh nước Việt mến yêu.

Theo Hà Hữu Nết (Ngaymoionline.vn)