Ông Trump hạ giọng với Iran giữa vòng xoáy căng thẳng tại eo biển Hormuz

Cuộc đối đầu mới đây giữa lực lượng Mỹ và Iran trên tuyến hàng hải chiến lược đã khiến căng thẳng khu vực một lần nữa bị đẩy lên cao. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục leo thang mạnh mẽ, Nhà Trắng lựa chọn phản ứng được đánh giá là có kiểm soát hơn.

Theo chuyên gia phân tích quân sự Cedric Leighton của CNN, cách dùng cụm từ “cú chạm nhẹ” của ông Trump phản ánh rõ chủ đích gửi đi một thông điệp vừa đủ cứng rắn nhưng không vượt quá giới hạn.

Theo ông Leighton, Washington muốn thể hiện rằng mọi hành động gây sức ép từ Tehran đều sẽ bị đáp trả, song Mỹ cũng không muốn khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Chính quyền Mỹ được cho là đang chờ một phản hồi nghiêm túc từ Iran về đề xuất chấm dứt xung đột, trong khi Tehran vẫn chưa hoàn tất văn bản trả lời chính thức.

Dù ông Trump từng nhiều lần khẳng định rằng một thỏa thuận với Iran đã ở rất gần, thực tế hiện tại cho thấy tiến trình đàm phán vẫn đầy bế tắc. Các điều khoản đang được thảo luận mới chỉ dừng ở mức khung sơ bộ cho một lộ trình ngừng chiến kéo dài 30 ngày.

Theo nội dung được đề cập, Iran có thể phải đình chỉ chương trình hạt nhân trong ít nhất 10 năm và bàn giao lượng uranium làm giàu cấp độ cao. Đổi lại, Mỹ sẽ xem xét nới lỏng trừng phạt, giải phóng một phần tài sản bị đóng băng của Tehran và giảm các hạn chế liên quan tới hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, hướng đi hiện tại khác khá xa so với những tuyên bố mạnh mẽ trước đó của ông Trump. Nhà lãnh đạo Mỹ từng khẳng định mục tiêu là khiến Iran “không bao giờ” có vũ khí hạt nhân, thậm chí tuyên bố chỉ chấp nhận “đầu hàng vô điều kiện”. Giờ đây, các yêu cầu cứng rắn ấy dường như đã mềm đi đáng kể khi Washington ưu tiên tìm kiếm một giải pháp hạ nhiệt căng thẳng.

Không chỉ vấn đề hạt nhân, mục tiêu buộc Iran chấm dứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực cũng trở nên mờ nhạt hơn trên bàn đàm phán. Điều này khiến một số nhân vật theo đường lối cứng rắn tại Mỹ tỏ ra thất vọng.

Trong một cuộc họp báo gần đây, Bộ trưởng Pete Hegseth đã bị chất vấn về việc chính quyền không còn nhấn mạnh yêu cầu thay đổi chế độ hay đầu hàng vô điều kiện như trước.

Dù vậy, phía Mỹ vẫn khẳng định mục tiêu cốt lõi là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Song ngay cả cụm từ “không bao giờ” từng được nhắc đi nhắc lại cũng đang dần biến mất khỏi các tuyên bố công khai gần đây.

Trong lúc các cuộc thương lượng tiếp diễn, thực địa vẫn chưa thật sự yên ổn. Các vụ tập kích lẻ tẻ nhằm vào đồng minh của Mỹ tiếp tục xảy ra. Đại sứ UAE tại Liên Hợp Quốc cho biết một tàu dầu của nước này đã bị nhắm mục tiêu trực tiếp.

Mỹ và UAE hiện thúc đẩy một nghị quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm yêu cầu Iran chấm dứt các hành động quân sự, tháo gỡ thủy lôi và dừng gây áp lực đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nỗ lực này vẫn đứng trước rào cản lớn khi Nga và Trung Quốc đều nắm quyền phủ quyết.

Phía Iran tiếp tục cáo buộc Washington là bên làm gia tăng căng thẳng và yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa hàng hải. Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho rằng các biện pháp của Mỹ đã vi phạm lệnh ngừng bắn hiện có.

Dù vậy, phía Pháp lại nhấn mạnh sự cần thiết phải hạ nhiệt căng thẳng và yêu cầu tất cả các bên nhanh chóng tháo bỏ các rào cản hàng hải tại Hormuz mà không kèm điều kiện.

Khi các bất đồng cốt lõi chưa được tháo gỡ, ranh giới giữa ngoại giao và nguy cơ xung đột toàn diện vẫn vô cùng mong manh. Ông Trump cảnh báo nếu đàm phán thất bại, Mỹ có thể nối lại các đợt không kích với cường độ mạnh hơn. Trong khi đó, mọi nỗ lực hòa giải hiện vẫn chưa tạo ra tín hiệu đột phá rõ rệt.