Quyết định phong tỏa eo biển Hormuz được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố ngay sau khi vòng đàm phán kéo dài 21 giờ với Iran không đạt kết quả, cho thấy Washington sẵn sàng chấp nhận rủi ro kinh tế để gia tăng sức ép lên Tehran.

Theo tuyên bố ngày 12/4, lực lượng hải quân Mỹ sẽ kiểm soát toàn bộ tàu thuyền ra vào khu vực, bao gồm việc kiểm tra những tàu có liên hệ với các cảng hoặc vùng biển của Iran. Động thái này thực chất nhằm cắt nguồn thu từ hoạt động vận chuyển qua eo biển, vốn được xem là dòng tài chính quan trọng của Tehran trong thời gian xung đột.

Các chuyên gia nhận định, dù trước đó eo biển Hormuz không bị đóng hoàn toàn, Iran vẫn duy trì việc cho phép một số tàu dầu qua lại, thậm chí thu phí cao. Đồng thời, nước này vẫn xuất khẩu dầu ổn định, góp phần duy trì nguồn thu. Chính vì vậy, việc Mỹ siết chặt kiểm soát được xem là đòn đánh trực diện vào năng lực tài chính của Iran.

13-1776089547-ong-trump-phat-tin-hieu-cung-ran-khi-ra-lenh-phong-toa-eo-bien-hormuz

Tuy nhiên, chiến lược này đi kèm rủi ro lớn. Việc hạn chế lưu thông dầu qua Hormuz có thể khiến giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh. Trước đó, Washington từng tìm cách kiềm chế giá dầu bằng nhiều biện pháp, bao gồm nới lỏng một số hạn chế để duy trì nguồn cung. Nay, việc chuyển sang biện pháp phong tỏa cho thấy Mỹ đang ưu tiên mục tiêu gây sức ép hơn là ổn định thị trường.

Một số phân tích cho rằng Nhà Trắng kỳ vọng động thái này sẽ buộc các đối tác mua dầu của Iran chịu tác động, từ đó gây áp lực ngược lại lên Tehran trong các cuộc đàm phán. Mục tiêu cuối cùng là buộc Iran chấp nhận các điều kiện mà Mỹ đưa ra, trong đó có việc chấm dứt chương trình làm giàu uranium và mở cửa hoàn toàn tuyến hàng hải quan trọng này.

Phía Iran phản ứng gay gắt, coi các yêu cầu từ Washington là khó chấp nhận và khẳng định không vội vàng nhượng bộ. Các nguồn tin từ Tehran cho rằng những tuyên bố phong tỏa của Mỹ thiếu hiệu quả và không đáng tin cậy, đồng thời cảnh báo căng thẳng có thể lan rộng sang các điểm nóng khác trong khu vực.

Dù vậy, Tổng thống Trump vẫn bày tỏ kỳ vọng đạt được thỏa thuận, đồng thời không loại trừ khả năng gia tăng các biện pháp cứng rắn nếu Iran tiếp tục theo đuổi chương trình hạt nhân. Một số chuyên gia nhận định việc phong tỏa eo biển có thể gây tổn thất kinh tế đáng kể cho Iran, nhưng chưa chắc đủ để buộc nước này thay đổi lập trường.

Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz tiếp tục trở thành tâm điểm căng thẳng, nơi các tính toán chiến lược và lợi ích kinh tế đan xen, khiến triển vọng hạ nhiệt xung đột vẫn còn nhiều bất định.