Phản ứng của các nước khi Iran chính thức thu phí qua eo biển Hormuz, số tiền phải nộp mỗi chuyến?

Theo thông tin từ Bloomberg, khoản thu này được thực hiện theo từng trường hợp riêng lẻ và không được công bố chính thức. Hiện, chưa có quy định cụ thể về hình thức thanh toán hay loại tiền tệ được sử dụng. Một số tàu đã chấp nhận nộp phí để được phép đi qua tuyến đường này, song quy trình vẫn thiếu minh bạch và chưa hình thành một cơ chế vận hành rõ ràng.

Diễn biến trên cho thấy Iran đang gia tăng mức độ kiểm soát đối với eo biển Hormuz – tuyến vận tải biển được xem là “điểm nghẽn năng lượng” của thế giới. Mỗi ngày có khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu cùng khối lượng lớn hàng hóa như lương thực, kim loại… được vận chuyển qua khu vực chiến lược này.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đã kéo dài sang tuần thứ tư, số lượng tàu thuyền di chuyển qua Hormuz giảm đáng kể. Hiện chỉ còn một số tàu, phần lớn có liên hệ với Iran, tiếp tục hoạt động trên tuyến này. Trong khi nhiều tàu khác buộc phải di chuyển sát bờ biển Iran nhằm giảm thiểu rủi ro.

Việc thu phí theo cách không chính thức và thiếu minh bạch đang tạo thêm áp lực đối với hoạt động vận tải biển quốc tế, đồng thời làm dấy lên lo ngại rằng tuyến hàng hải quan trọng này có thể bị sử dụng như một công cụ gây sức ép chính trị.

Ấn Độ đã lên tiếng phản đối động thái trên, cho rằng luật pháp quốc tế bảo đảm quyền tự do lưu thông qua eo biển Hormuz và không quốc gia nào có quyền tự ý áp đặt phí đối với các tàu đi qua khu vực này.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết ông đã trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những tác động mà xung đột hiện nay gây ra đối với hành lang hàng hải chiến lược này.

“Việc bảo đảm eo biển Hormuz luôn thông suốt, an toàn và có thể tiếp cận được là lợi ích chung của toàn thế giới” , ông Modi nhấn mạnh.

Dù việc thu phí hiện mới diễn ra dưới hình thức không chính thức, Iran được cho là đang xem xét khả năng thiết lập cơ chế thu phí chính thức sau khi xung đột kết thúc. Một nghị sĩ Iran gần đây tiết lộ quốc hội nước này đang thúc đẩy đề xuất buộc các quốc gia phải trả phí khi sử dụng Hormuz như một tuyến vận tải “an toàn”.

Kế hoạch này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các quốc gia Arab vùng Vịnh. Những nước xuất khẩu dầu lớn như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho rằng động thái đó có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm, đe dọa chủ quyền cũng như an ninh năng lượng trong khu vực.

Trước tình hình này, cả Saudi Arabia và UAE đã tăng cường sử dụng các hệ thống đường ống dẫn dầu thay thế nhằm giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz.

Việc Iran áp dụng hình thức “thu phí” ngay tại tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới không chỉ làm dấy lên tranh cãi về mặt pháp lý, mà còn có nguy cơ khiến thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt với những biến động khó lường.