Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua hàng loạt biến động khi tuyến đường ống dẫn dầu Đông - Tây chiến lược của Saudi Arabia phải tạm thời ngừng vận hành sau một đợt tập kích bằng thiết bị bay không người lái.
12-1789179596-saudi-arabia-tuyen-bo-dong-duong-ong-dan-dau-quan-trong-bien-do-leo-thang-cang-thang
Ảnh vệ tinh hôm 10/9 cho thấy khói đen bốc lên ở đường ống dẫn dầu Đông - Tây của Saudi Arabia

Cùng thời điểm, lực lượng Houthi thân Iran đã kiểm soát thành công một hòn đảo trọng yếu tại cửa ngõ Biển Đỏ, đánh dấu bước mở rộng lãnh thổ lớn nhất trong nhiều năm của lực lượng này dọc theo eo biển Bab el-Mandeb.

Chuỗi biến động dồn dập đang biến các yết hầu hàng hải và vận chuyển dầu mỏ then chốt thành tâm điểm nóng, đồng thời có thể sẽ hỗ trợ đắc lực cho toan tính đẩy giá dầu và khí đốt thế giới lên cao nhằm gia tăng sức ép với Mỹ, theo giới phân tích.

Riyadh hôm 11/9 thông báo tạm đóng cửa tuyến đường ống dẫn dầu Đông - Tây sau vụ tập kích diễn ra một ngày trước đó. Bộ Năng lượng Saudi Arabia khẳng định quyết định này hoàn toàn mang tính chất phòng ngừa.

Căn cứ vào thông tin từ Bộ Ngoại giao Saudi Arabia, đòn tấn công được phát động bởi nhiều máy bay không người lái xuất phát từ lãnh thổ Iraq. Hãng thông tấn Saudi Arabia (SPA) cho biết vương quốc này trước mắt chọn phương án không trả đũa nhằm dành cho chính quyền Iraq “cơ hội thực hiện các biện pháp cần thiết”. Trước diễn biến này, Baghdad đã lên tiếng lên án vụ việc và đưa ra yêu cầu mở một cuộc điều tra toàn diện.  

Hồi tháng 7, Saudi Arabia và Mỹ từng tiến hành các đợt không kích nhằm vào các lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq sau các cáo buộc lực lượng này đứng sau một loạt vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào hạ tầng dầu mỏ của Riyadh.

Theo AP dẫn lời các quan chức khu vực, Houthi đã trực tiếp trợ giúp các lực lượng dân quân Iraq trong khâu lên kế hoạch cũng như tiến hành các cuộc tấn công.

Tầm quan trọng của tuyến ống Đông - Tây, vốn đã hoạt động từ thập niên 1980, là mắt xích quan trọng trong kế hoạch xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia giữa thời điểm hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz gặp trục trặc. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) ghi nhận tính đến đầu tháng 6, Saudi Arabia đã nâng hơn gấp đôi khối lượng dầu xuất khẩu qua đường ống từ các cảng bên bờ Biển Đỏ, đạt hơn 5 triệu thùng/ngày.  

Thế nhưng, hành lang Biển Đỏ, vốn là phương án thay thế cho eo biển Hormuz của quốc gia xuất khẩu dầu số một thế giới, lại đang trong tình trạng hết sức căng thẳng.

Một quan chức quân sự cấp cao của chính phủ Yemen đã xác nhận việc Houthi đánh chiếm Mayun (còn gọi là Perim), một hòn đảo núi lửa nhỏ và cằn cỗi nằm ngay giữa eo biển Bab el-Mandeb. Ý đồ phong tỏa eo biển hẹp chỉ vỏn vẹn 28 km này khiến việc lưu thông dầu thô của Saudi Arabia gặp nhiều thách thức.

Trong tuyên bố hôm 11/9, Houthi ca ngợi các chiến công dọc bờ biển nhưng không đả động trực tiếp đến đảo Mayun, thành phố Mokha hay eo biển Bab el-Mandeb. Nhóm này khẳng định sẽ “leo thang đáp trả leo thang” trước Saudi Arabia, song cũng răn đe rằng “hoạt động hàng hải an toàn với tất cả, ngoại trừ các tàu Saudi Arabia”.

Sự khó lường từ các động thái của Houthi khiến giới tài chính nơm nớp lo sợ, đẩy giá dầu thô trong tuần một lần nữa leo dốc vượt mốc 100 USD/thùng. Đây sẽ là một đòn bẩy quý giá mà Tehran nắm giữ trong bất kỳ cuộc thương lượng tương lai nào với Washington, giới phân tích nhận định.  

Bày tỏ sự kinh ngạc trước việc không quân Saudi Arabia không can thiệp để bảo vệ Mokha, thành phố cách eo biển chừng 80 km, vị quan chức giấu tên của chính quyền Yemen chia sẻ với AP rằng Saudi Arabia có thể chưa có được sự chấp thuận từ phía Mỹ để triển khai một chiến dịch oanh tạc trên diện rộng. Người này cũng nhận định chính “sự thiếu phối hợp” giữa quân đội Yemen cùng các nhóm dân quân đồng minh đã tạo cho Houthi “cơ hội vô giá”.  

Theo số liệu từ hãng dịch vụ tình báo Lloyd's List Intelligence, lưu lượng tàu bè qua eo biển Bab el-Mandeb từng sụt giảm gần 60% kể từ thời điểm Houthi liên tiếp bắn phá tàu thuyền vào cuối năm 2023. Dù đã phục hồi phần nào trong năm nay khi Riyadh mượn đường tránh eo biển Hormuz, mối đe dọa mới từ Houthi lập tức thu hẹp khả năng vận hành của hành lang biển này.

Bị dồn vào thế khó, Saudi Arabia buộc phải toan tính đưa dầu ngược lên mạn bắc, từ Biển Đỏ sang Địa Trung Hải qua kênh đào Suez hoặc các đường ống chạy ngang Ai Cập. Dẫu vậy, đây là tuyến đường xa hơn đáng kể đối với các thị trường khách hàng châu Á, chưa kể Houthi cũng đã bắt đầu vươn vòi đe dọa tuyến này bằng một vụ tập kích tàu Saudi Arabia ở phía bắc Biển Đỏ vào cuối tháng 8.

PV (SHTT)