Sự việc như một gáo nước lạnh tạt vào chính quyền mới, báo hiệu một nhiệm kỳ 4 năm đầy giông bão đối với nhà lãnh đạo vừa bước lên ghế quyền lực với cam kết "bàn tay sắt".

Chỉ một ngày sau khi ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia, một vụ đánh bom xe liều lĩnh đã rung chuyển khu vực Tây Nam nước này vào ngày 8/8 (giờ địa phương).

download-5.png
Vụ đánh bom xảy ra sau khi ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức. Ảnh: Getty Images.

Màn tấn công đẫm máu vào hạ tầng chiến lược

Theo thông tin từ giới chức địa phương, mục tiêu bị nhắm tới là một trạm thu phí nằm trên tuyến đường cao tốc Liên Mỹ, thuộc địa phận tỉnh ven biển Cauca. Dẫn lời các nhân chứng tại hiện trường, trang Al Jazeera cho biết thủ phạm đã lái một chiếc xe tải chở đầy chất nổ đến khu vực trạm thu phí, sau đó nhanh chóng bỏ lại phương tiện và đào tẩu bằng xe máy. Cụm nổ kinh hoàng ngay sau đó đã khiến hai nhân viên an ninh làm nhiệm vụ tại đây bị thương nhẹ.

Quân đội Colombia nhanh chóng lên tiếng cáo buộc thủ phạm đứng sau vụ tấn công là hai nhóm vũ trang ly khai tách ra từ Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) — tổ chức phiến quân từng một thời khét tiếng nhưng đã đồng ý giải giáp sau hiệp định hòa bình ký kết với chính phủ vào năm 2016.

Ngay sau khi sự việc xảy ra, chính quyền của tân Tổng thống de la Espriella đã lập tức đưa ra những tuyên bố phản ứng nảy lửa. Phát biểu trên mạng xã hội, Bộ trưởng Giao thông Elsa Noguera khẳng định Colombia sẽ tuyệt đối không khoanh tay đứng nhìn bạo lực leo thang hay dung thứ cho bất kỳ hành vi phá hoại hạ tầng giao thông kết nối quốc gia.

Bà Noguera cũng nhắc lại thông điệp đanh thép trong bài phát biểu nhậm chức của ông de la Espriella, nhấn mạnh rằng thời kỳ thiết lập lại trật tự đã chính thức bắt đầu. Chính phủ cam kết sẽ dùng mọi biện pháp để đánh bại nạn khủng bố ma túy, quét sạch tội phạm nhằm giành lại an ninh, quyền kiểm soát lãnh thổ và mang lại sự bình yên cho nhân dân.

Đoạn tuyệt chiến lược cũ, Colombia quay lại con đường quân sự hóa

Vụ khủng bố diễn ra đúng vào thời điểm ông de la Espriella — một gương mặt mới trên chính trường — vừa tiếp quản quyền lực ngày 7/8 nhờ chiến dịch tranh cử xoay quanh lời hứa trấn áp không khoan nhượng đối với các tổ chức vũ trang.

Tân Tổng thống tuyên bố chấm dứt hoàn toàn chiến lược "Hòa bình Toàn diện" mà người tiền nhiệm Gustavo Petro từng đeo đuổi. Thay vì duy trì các kênh đối thoại ôn hòa với các nhóm phiến quân như chính quyền cũ, ông de la Espriella khẳng định trong diễn văn nhậm chức rằng dư địa đàm phán đã hoàn toàn cạn kiệt. Nhà lãnh đạo mới cam kết sẽ đưa đất nước Colombia trở lại với các biện pháp quân sự hóa cứng rắn hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định con đường phía trước của tân Tổng thống trong nhiệm kỳ 4 năm không được tái cử sẽ gánh chịu muôn vàn áp lực. Suốt hơn sáu thập kỷ qua, đất nước Nam Mỹ này đã bị xới tung bởi các cuộc xung đột nội bộ dai dẳng giữa lực lượng chính phủ, các nhóm bán quân sự, phiến quân và các mạng lưới tội phạm. Đáng chú ý, Colombia hiện vẫn giữ vị trí quốc gia sản xuất cây coca lớn nhất thế giới — nguồn nguyên liệu thô then chốt dùng để điều chế cocaine cùng nhiều loại ma túy truyền thống khu vực Andes.

Sự hậu thuẫn từ Washington và những lo ngại về nhân quyền

Trong bước ngoặt chuyển hướng chính sách đối ngoại và an ninh này, ông de la Espriella đang nhận được sự ủng hộ vô cùng mạnh mẽ từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sau giai đoạn quan hệ song phương rơi vào nốt trầm dưới thời cựu Tổng thống Petro, chính quyền Mỹ hiện đã cam kết rót gói viện trợ an ninh trị giá 1 tỷ USD cho Colombia.

Động thái này nằm trong chiến lược mở rộng hiện diện quân sự của Washington tại khu vực Mỹ Latinh nhằm triệt phá nạn buôn lậu ma túy và tội phạm xuyên quốc gia, đồng thời thúc đẩy các nhà lãnh đạo khu vực áp dụng các biện pháp trấn áp mạnh tay.

Đồng điệu với định hướng của Nhà Trắng, ông de la Espriella tuyên bố sẵn sàng cho ném bom các phương tiện tàu thuyền và máy bay bị nghi ngờ vận chuyển ma túy trái phép — một chiến thuật tương tự chiến dịch mà ông Trump từng triển khai tại vùng biển Caribe và Đông Thái Bình Dương. Dù vậy, những biện pháp trấn áp cực đoan này đang vấp phải làn sóng quan ngại sâu sắc từ các tổ chức nhân quyền quốc tế, khi họ liên tục đưa ra cảnh báo về nguy cơ lạm dụng quyền lực và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng từ phía lực lượng an ninh chính phủ.