Mỹ và kế hoạch mua Greenland: Giữa bàn cờ ngoại giao và bóng ma quân sự

Trong những diễn biến mới nhất tại Washington, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đã tái khẳng định lập trường của Tổng thống Donald Trump về việc xúc tiến mua lại đảo Greenland. Theo phía Mỹ, đây là bước đi mang tính chiến lược nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, tăng cường khả năng kiểm soát tại Bắc Cực và răn đe các hành động gây hấn trong khu vực.

Mặc dù bà Leavitt nhấn mạnh rằng "ngoại giao luôn là lựa chọn đầu tiên", nhưng việc Nhà Trắng không loại trừ các biện pháp quân sự để giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ giàu tài nguyên khoáng sản này đã tạo nên một cú sốc lớn. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng xác nhận rằng Tổng thống Trump vẫn để ngỏ mọi khả năng. Ông Rubio dự kiến sẽ có cuộc gặp với các nhà lãnh đạo Đan Mạch vào tuần tới để tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu này, bất chấp những rạn nứt đang ngày càng sâu sắc với các đồng minh lâu năm.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ vẫn ủng hộ NATO, nhưng ông cũng không ngần ngại chỉ trích sự phụ thuộc của các quốc gia khác vào liên minh này. Sự kiên định của ông Trump xuất phát từ niềm tin rằng Greenland giữ vị trí then chốt trong hệ thống phòng thủ tên lửa và sở hữu trữ lượng khoáng sản giúp Mỹ giảm bớt sự phụ thuộc vào các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc.

Phản ứng dữ dội từ Đan Mạch và sự đoàn kết của châu Âu
Trước áp lực từ Washington, chính phủ Đan Mạch và chính quyền tự trị Greenland đã đưa ra những tuyên bố đanh thép. Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen và người đồng cấp Greenland, bà Vivian Motzfeldt, đã yêu cầu một cuộc gặp khẩn cấp với phía Mỹ để hạ nhiệt các "cuộc khẩu chiến" và đưa vấn đề trở lại quỹ đạo đối thoại hợp lý.

Đặc biệt, bà Aaja Chemnitz, nghị sĩ Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, khẳng định hòn đảo "chưa bao giờ và sẽ không bao giờ được rao bán", đồng thời bày tỏ sự phẫn nộ trước những đe dọa can thiệp quân sự từ phía các quan chức Mỹ. Phía Đan Mạch cũng bác bỏ các thông tin từ ông Trump về sự hiện diện của tàu bè đối thủ tại vùng biển Greenland, một tuyên bố được củng cố bởi các dữ liệu theo dõi hàng hải thực tế.

Trong khi đó, các cường quốc châu Âu như Pháp và Đức đang nhanh chóng thắt chặt hàng ngũ để "tự bảo vệ" và duy trì nguyên tắc chủ quyền quốc gia. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot cho biết vấn đề Greenland sẽ là trọng tâm trong các cuộc thảo luận với Đức và Ba Lan. Tuy nhiên, ông Barrot cũng tiết lộ một chi tiết đáng chú ý là trong cuộc trao đổi riêng, Ngoại trưởng Mỹ đã bác bỏ khả năng xảy ra một kịch bản can thiệp tương tự như ở Venezuela tại Greenland.

Viễn cảnh Mỹ sử dụng sức mạnh quân sự đối với một đồng minh thân cận để chiếm lĩnh hòn đảo Bắc Cực đang gây ra sự lo ngại về một cuộc khủng hoảng toàn diện trong NATO. Các nhà lãnh đạo châu Âu, từ Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đến các quan chức ngoại giao Bắc Âu, đều khẳng định sẽ đứng về phía Đan Mạch và không chấp nhận bất kỳ hành vi vi phạm luật pháp quốc tế nào.

Hội đồng Bắc Đại Tây Dương (NAC) dự kiến sẽ họp vào thứ Năm tới để thảo luận về tình hình này. Đây được xem là nỗ lực nhằm đưa Mỹ trở lại khuôn khổ các kế hoạch chung của liên minh, thay vì để Washington theo đuổi tham vọng quyền lực riêng biệt.

Hiện tại, thế giới đang nín thở theo dõi liệu những nỗ lực ngoại giao của Ngoại trưởng Marco Rubio vào tuần tới có thể tháo gỡ được ngòi nổ căng thẳng, hay vấn đề Greenland sẽ trở thành vết rạn không thể hàn gắn giữa Mỹ và phần còn lại của phương Tây.