Tham vọng của ông Trump với Greenland và nỗi ám ảnh về sự rạn nứt phương Tây

aA

Việc Mỹ không ngừng gia tăng áp lực nhằm kiểm soát Greenland đang đẩy mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào một cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Những tuyên bố cứng rắn từ Washington không chỉ khiến Đan Mạch phẫn nộ mà còn làm dấy lên nghi vấn về sự tồn vong của liên minh NATO.

Sau một thời gian tạm yên ắng, ý định đưa Greenland vào tầm kiểm soát của Mỹ đã được Tổng thống Donald Trump khơi lại với một thái độ quyết liệt hơn. Washington khẳng định hòn đảo lớn nhất thế giới này là "ưu tiên an ninh quốc gia" không thể chối bỏ để răn đe các đối thủ chiến lược như Nga và Trung Quốc. Sức ép này càng trở nên hữu hình khi Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố vào ngày 6/1 rằng mọi phương án, bao gồm cả triển khai quân đội, đều đang được cân nhắc.

07-1767801062-tham-vong-cua-ong-trump-voi-greenland-va-noi-am-anh-ve-su-ran-nut-phuong-tay.webp — Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Ảnh: REUTERS

Nằm án ngữ trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu và sở hữu nguồn khoáng sản dồi dào chưa khai thác, Greenland mang giá trị địa chính trị vô giá. Theo các chuyên gia, tham vọng của ông Trump không còn là những lời nói suông của nhiệm kỳ đầu mà đã được cụ thể hóa trong chiến lược an ninh quốc gia. Theo đó, Mỹ khẳng định phải giữ vị thế vượt trội tại Tây bán cầu — một khái niệm mà Washington dường như đã mặc định bao gồm cả đảo Greenland.

Sự lo ngại của châu Âu càng lên đến đỉnh điểm sau khi Mỹ thực hiện chiến dịch đột kích tại Caracas để bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Hành động này được xem là một thông điệp rõ ràng từ ông Trump: ông sẵn sàng hành động bằng vũ lực để theo đuổi lợi ích cốt lõi của Mỹ. Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller thậm chí còn khẳng định Greenland "rõ ràng" nên thuộc về Mỹ vì vị thế cường quốc chi phối của Washington trong NATO, đồng thời thách thức rằng sẽ không có bên nào dám đối đầu với Mỹ để bảo vệ hòn đảo này.

Trước áp lực ngày càng nghẹt thở, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã đưa ra lời đáp trả đanh thép. Bà gọi ý tưởng của Washington là "vô lý" và nhấn mạnh Mỹ không có quyền sáp nhập bất cứ phần lãnh thổ nào thuộc Vương quốc Đan Mạch. Bà Frederiksen cảnh báo một cuộc tấn công vào Greenland sẽ đồng nghĩa với "hồi kết của NATO" — liên minh quân sự mà cả hai nước đều là thành viên chủ chốt. Đồng quan điểm, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cũng lên tiếng yêu cầu Mỹ chấm dứt những "ảo tưởng sáp nhập".

Dù Pháp, Đức, Anh và nhiều quốc gia châu Âu khác đã ra tuyên bố chung ủng hộ chủ quyền của Đan Mạch, nhưng thực tế cho thấy sự chia rẽ đang âm ỉ. Một số lãnh đạo châu Âu chọn cách tiếp cận mềm mỏng trong vấn đề Venezuela để tránh làm phật ý ông Trump, hành động bị giới phê bình trong nước chỉ trích là "e sợ" và thiếu kiên quyết trong việc bảo vệ trật tự quốc tế.

Giới quan sát nhận định rằng bước đi tiếp theo của ông Trump đối với Greenland sẽ phụ thuộc lớn vào kết quả của cuộc can thiệp tại Venezuela. Nếu Mỹ thành công trong việc kiểm soát ngành dầu mỏ và chính trường Venezuela, xu hướng can thiệp của Washington sẽ càng gia tăng mạnh mẽ.

Về phần mình, Tổng thống Trump vẫn giữ một thái độ mập mờ đầy toan tính. Trả lời báo giới trên chuyên cơ Không lực Một ngày 4/1, ông tạm gác lại vấn đề này để tập trung vào Nga và Ukraine, nhưng không quên bỏ ngỏ: "Greenland thì khoảng 20 ngày hoặc hai tháng nữa hãy lo". Sự im lặng tạm thời này không mang lại sự an tâm, mà trái lại, càng khiến châu Âu thêm bất an về một "cơn bão" ngoại giao đang dần thành hình ở vùng Bắc Cực.