Latvia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng xã hội độc nhất vô nhị khi tình trạng thiếu hụt nam giới một cách nghiêm trọng. Sự chênh lệch giới tính ngày càng lớn đã không chỉ ảnh hưởng đến đời sống tình cảm mà còn tạo ra một thị trường dịch vụ hoàn toàn mới lạ và thực tế: "Chồng thuê theo giờ".

Tình trạng khan hiếm này được lý giải bởi nhiều yếu tố: phụ nữ Latvia có trình độ học vấn vượt trội, sức khỏe tốt hơn và tuổi thọ cao hơn đáng kể so với nam giới (chênh lệch tuổi thọ lên tới 11 năm, mức chênh lệch lớn nhất trong Liên minh châu Âu).

Khi đàn ông trở nên khan hiếm, đặc biệt trong các môi trường làm việc như chia sẻ của cô gái độc thân 29 tuổi Dania (đồng nghiệp nữ chiếm đến 98%), nhu cầu có đàn ông để cân bằng xã hội trở nên cấp thiết.

Sự thiếu hụt này đã tạo điều kiện cho dịch vụ “chồng thuê theo giờ” phát triển rầm rộ. Với mức giá từ 7 – 12 euro/giờ (khoảng 215.000 đến 370.000 đồng), phụ nữ có thể dễ dàng thuê một người thợ đến làm các công việc tay chân, sửa chữa trong nhà như lắp TV, lắp ráp đồ nội thất, hay sửa vòi nước bị rò rỉ — mà hoàn toàn không cần trải qua bất kỳ buổi hẹn hò khó xử nào.

Các công ty như Komanda24 quảng cáo cung cấp những người đàn ông có “đôi tay vàng” làm việc cả tuần, đảm nhận mọi thứ từ đi dây điện đến khuân vác. Dịch vụ Remontdarbi.lv thậm chí còn cho phép phụ nữ đặt lịch “chồng theo giờ” trực tuyến hoặc qua điện thoại, cam kết thợ có mặt chỉ trong vòng 60 phút.

Đằng sau dịch vụ kỳ lạ này là một vấn đề nhân khẩu học nghiêm trọng. Đàn ông Latvia có tỷ lệ tử vong cao hơn, thậm chí nguy cơ tự sát cao gấp bốn lần phụ nữ. Nhà xã hội học Baiba Bela chỉ ra rằng sự mất cân bằng giới tính thể hiện rõ rệt nhất ở nhóm tuổi 30 đến 40, nơi tỷ lệ tử vong ở nam giới cao gấp ba lần so với nữ giới, do các rủi ro như tai nạn lao động, lái xe và lạm dụng rượu.

Các nhà phân tích tâm lý cho rằng sự chuyển đổi sang kinh tế thị trường và các cuộc khủng hoảng kéo dài đã đẩy nhiều đàn ông vào tình trạng trầm cảm. Chuyên gia Agris Rieksts nhận định: “Người ta cho rằng càng uống được nhiều rượu thì càng đàn ông,” trong khi một chuyên gia tâm lý khác giải thích, khi không thể giải quyết vấn đề, đàn ông dễ tìm đến rượu hoặc cờ bạc.

Nhà văn Dace Ruksane, ví von các cô gái thông minh và xinh đẹp ở Latvia đều cô đơn. Bà cho rằng họ muốn tìm một người đàn ông ngang bằng với mình. Thế nhưng, đàn ông ở đây, do có quá nhiều lựa chọn, nên không cần phải hoàn hảo. Họ chỉ cần ngồi trước TV và biết rằng họ có thể tìm được một người phụ nữ khác nếu người hiện tại không hợp, và phụ nữ thông minh thì không chấp nhận những người đàn ông như vậy.

Số liệu của Eurostat khẳng định sự chênh lệch đáng báo động này: Latvia có số lượng phụ nữ cao hơn nam giới 15,5%, gấp hơn ba lần mức trung bình của EU. Sự chênh lệch này càng lớn theo tuổi tác, để lại một thế hệ phụ nữ xinh đẹp và tài giỏi phải tự xoay xở trong cuộc sống.