Tòa án Tối cao Mỹ mới đây đã chặn sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump nhằm xóa bỏ quyền công dân đối với những người sinh ra tại quốc gia này.
01-1782889818-toa-an-toi-cao-my-chan-sac-lenh-xoa-luat-sinh-o-my-se-la-cong-dan-my
Tòa án Tối cao Mỹ ở Washington DC (Ảnh: Reuters)

Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ áp đảo 6 phiếu thuận và 3 phiếu chống, khẳng định và giữ nguyên quy định mang tính lịch sử: gần như tất cả mọi cá nhân sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều có quyền mang quốc tịch Mỹ.

Trước đó, ngay khi vừa nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 20/1/2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp gây tranh cãi lớn. Sắc lệnh này chỉ đạo chính quyền liên bang không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc bất kỳ giấy tờ liên quan nào cho những trẻ em sinh ra tại Mỹ có mẹ đang cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời, đồng thời người cha cũng không phải là công dân Mỹ hay thường trú nhân.

Theo lập luận của ông Trump và các đồng minh, quy định hiện hành suốt nhiều năm qua là một "quy định lố bịch", vô tình tạo đòn bẩy thúc đẩy làn sóng nhập cư bất hợp pháp hoặc hiện tượng "du lịch sinh con".

Phía chính quyền lập luận rằng quyền lợi này đang bị lạm dụng nghiêm trọng và các điều kiện để trở thành công dân Mỹ cần phải được siết chặt hơn bao giờ hết.  

Tuy nhiên, nỗ lực thay đổi chính sách này đã vấp phải rào cản pháp lý mạnh mẽ ngay từ đầu. Các tòa án cấp dưới đã đồng loạt chặn sắc lệnh của ông Trump với lý do gần như mọi cá nhân sinh ra trên đất Mỹ đều là công dân hợp pháp theo Điều khoản Quốc tịch của Tu chính án thứ 14. Quan điểm này sau đó đã nhận được sự đồng thuận của đa số các thẩm phán tại Tòa án Tối cao.

Trong văn bản phán quyết, Chánh án Tối cao John Roberts nêu rõ rằng trẻ em chào đời tại Mỹ dù có cha mẹ hiện diện bất hợp pháp hay tạm thời thì vẫn "thuộc thẩm quyền tài phán" của Mỹ, và họ hiển nhiên là công dân ngay từ khi sinh ra theo đúng Điều khoản Quốc tịch của Tu chính án thứ 14.  

Vụ kiện tụng này cũng chứng kiến một cột mốc chưa từng có tiền lệ đối với một Tổng thống Mỹ đương nhiệm, khi ông Trump đã trực tiếp tới tham dự phiên tranh tụng về vấn đề quốc tịch theo nơi sinh tại Tòa án Tối cao hồi tháng 4.

Tại đây, ông đã lắng nghe phần trình bày của Tổng biện lý John Sauer, người đại diện cho chính phủ. Ông Sauer lập luận rằng việc duy trì quyền quốc tịch theo nơi sinh một cách không giới hạn chính là nguyên nhân khuyến khích dòng người nhập cư trái phép và vấn nạn đổ xô tới Mỹ sinh con để lấy quốc tịch. Dù vậy, Tổng thống Trump đã không tham dự phần tranh luận phản bác của luật sư Cecillia Wang, người đứng ra bảo vệ nguyên tắc quốc tịch theo nơi sinh.  

Tu chính án thứ 14 được Quốc hội Mỹ phê chuẩn từ năm 1868 đã quy định rõ ràng rằng tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch vào Mỹ, và chịu sự quản lý của nước này, đều là công dân Mỹ cũng như là công dân của bang nơi họ cư trú.

Ban đầu, chính sách này được ra đời nhằm mục đích đảm bảo con cái của những nô lệ bị đưa tới Mỹ trái ý muốn đều được công nhận tư cách công dân. Kể từ thời điểm đó, quyền lợi này đã được áp dụng nhất quán cho mọi trẻ em sinh ra trên đất Mỹ, bất kể cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp, hay chỉ đang lưu trú ngắn hạn bằng thị thực du lịch và du học sinh.