Tỷ lệ ủng hộ thấp, lạm phát cao và quy luật lịch sử đang đặt Tổng thống Donald Trump cùng đảng Cộng hòa trước nguy cơ đánh mất thế đa số tại Quốc hội trong bầu cử giữa kỳ năm nay.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11 đang đến gần, kéo theo sức ép ngày càng lớn đối với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa. Đảng này sẽ phải tìm cách bảo vệ thế kiểm soát Hạ viện và Thượng viện mà họ giành được cách đây 2 năm.

Những dấu hiệu hiện tại khiến kịch bản này trở nên không dễ dàng. Giống những gì từng xảy ra với Tổng thống Joe Biden trước cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022, ông Trump đang đối mặt tỷ lệ ủng hộ thấp, trong khi lạm phát vẫn ở mức cao, dù chưa bằng thời người tiền nhiệm.

08-1788832356-tong-thong-trump-dung-truoc-thu-thach-lon-khi-bau-cu-giua-ky-my-can-ke
Tổng thống Trump. Ảnh: NBC.

Lịch sử cũng không đứng về phía đảng cầm quyền. Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường trở thành dịp để cử tri thể hiện sự bất mãn với chính quyền đang điều hành Washington.

Bill Galston, chuyên gia cấp cao tại Viện Brookings và từng là cố vấn cho các tổng thống thuộc đảng Dân chủ, cho rằng đảng đối lập thường mang tâm lý thất vọng hoặc tức giận sau 2 năm và muốn thể hiện sự bất đồng của mình thông qua lá phiếu.

Theo CNN, hoạt động vận động tranh cử dự kiến tăng tốc sau kỳ nghỉ Lễ Lao động Mỹ ngày 7/9, thời điểm chỉ còn khoảng 2 tháng trước khi cử tri đi bỏ phiếu.

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy những ứng viên Dân chủ tranh ghế tại Hạ viện và Thượng viện đang dẫn trước đối thủ hoặc bám đuổi sát sao. Một số tổ chức dự báo bầu cử uy tín cũng đã điều chỉnh đánh giá đối với những cuộc đua quan trọng theo hướng có lợi hơn cho đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, Cộng hòa vẫn sở hữu một lợi thế đáng kể về nguồn lực tài chính.

Super PAC MAGA Inc. của ông Trump hiện có khoảng 400 triệu USD có thể được sử dụng để hỗ trợ các đồng minh của Tổng thống. Trong khi đó, tỷ phú Elon Musk, người từng là đồng minh của ông Trump, đang sở hữu 50 triệu USD trong một Super PAC khác và đã bắt đầu chi tiền ủng hộ một số ứng viên Cộng hòa từ tuần trước.

Đảng Cộng hòa cũng tìm cách giảm nguy cơ thất thế tại Hạ viện thông qua việc các bang do đảng này kiểm soát vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử. Nỗ lực này nhận được sự hỗ trợ từ một phán quyết gần đây của Tòa án tối cao, bất chấp những động thái đáp trả từ các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson vẫn thể hiện sự tự tin khi khẳng định đảng Cộng hòa sẽ phá vỡ quy luật lịch sử trong 63 ngày còn lại và duy trì thế đa số tại Hạ viện.

Ngoại lệ đáng chú ý từng xảy ra vào năm 2002, khi các đồng minh Cộng hòa của Tổng thống George W. Bush mở rộng thế đa số tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, phần lớn những cuộc bầu cử giữa kỳ khác đều đem lại kết quả không thuận lợi cho đảng đang nắm quyền.

Năm 1994, đảng của Tổng thống Bill Clinton mất quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội. Năm 2006, chính quyền George W. Bush cũng chứng kiến điều tương tự. Đến năm 2010, đảng Dân chủ của Tổng thống Barack Obama chịu thất bại nặng nề tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đầu tiên của ông.

Bốn năm sau, đảng Dân chủ tiếp tục mất quyền kiểm soát Thượng viện. Năm 2018, trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump, đảng Cộng hòa mất Hạ viện dù vẫn gia tăng thế đa số tại Thượng viện.

Cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022 dưới thời ông Biden lại diễn ra theo một kịch bản khác. Phán quyết của Tòa án tối cao trong vụ “Dobbs kiện Tổ chức Sức khỏe phụ nữ Jackson”, đảo ngược phán quyết “Roe chống Wade” năm 1973 và chấm dứt quyền phá thai được Hiến pháp Mỹ bảo vệ, trở thành yếu tố bất ngờ có ảnh hưởng lớn.

Chuyên trang dự báo Sabato’s Crystal Ball của Larry Sabato khi đó dự đoán đảng Dân chủ có thể mất khoảng 20 ghế tại Hạ viện. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng không nghiêm trọng như dự báo.

Đảng Cộng hòa chỉ giành thêm 9 ghế tại Hạ viện, đủ để tạo ra thế đa số mong manh. Trong khi đó, đảng Dân chủ giành thêm một ghế tại Thượng viện và toàn bộ các nghị sĩ đương nhiệm của đảng đều tái đắc cử.

Dù không giữ chức vụ vào thời điểm cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022 diễn ra, ông Trump vẫn tích cực vận động cùng các ứng viên Cộng hòa và xuất hiện thường xuyên trên truyền thông trong bối cảnh đối mặt nhiều rắc rối pháp lý.

Tuy nhiên, tên ông không xuất hiện trực tiếp trên lá phiếu. Điều này khiến các nghị sĩ Cộng hòa không thể khai thác sức hút của ông theo cách mà họ có thể làm trong cuộc bầu cử năm 2024.

Ở chiều ngược lại, đảng Dân chủ tận dụng ảnh hưởng của ông Trump trong đảng Cộng hòa để tập hợp những cử tri phản đối ông và củng cố vị thế tại các cuộc đua quan trọng. Aaron Hitefield, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Bang Mississippi, cho rằng những phát biểu gây tranh cãi của ông Trump đã tạo lợi thế cho đảng Dân chủ trong việc khích lệ cử tri, nhưng không tạo ra động lực tương đương ở phía Cộng hòa.

Theo ông Hitefield, sự khác biệt về kết quả giữa năm bầu cử tổng thống và năm bầu cử giữa nhiệm kỳ là hiện tượng thường thấy, song xu hướng này thể hiện đặc biệt rõ trong trường hợp của ông Trump.

Trong nỗ lực bảo vệ thế đa số của đảng Cộng hòa, Tổng thống Trump mới đây công bố kế hoạch tổ chức một hội nghị giữa nhiệm kỳ quy mô đặc biệt tại Dallas, bang Texas vào cuối tháng này. Tại đây, ông dự kiến trực tiếp kêu gọi cử tri duy trì quyền kiểm soát Quốc hội cho đảng Cộng hòa trong 2 năm cuối nhiệm kỳ tổng thống thứ hai.

Khi ngày bỏ phiếu đang đến gần, câu hỏi được giới quan sát đặc biệt quan tâm là liệu ông Trump có thể phá vỡ quy luật thường khiến đảng cầm quyền chịu tổn thất trong bầu cử giữa nhiệm kỳ, hay “lời nguyền” này một lần nữa trở thành hiện thực.

QT (SHTT)