Trong nỗ lực củng cố sức mạnh quân sự và bảo vệ lợi ích chiến lược, Trung Quốc vừa công bố mức tăng ngân sách quốc phòng đầy ấn tượng cho năm nay. Động thái này không chỉ phản ánh mục tiêu hiện đại hóa quân đội mà còn cho thấy tầm nhìn của Bắc Kinh trong việc duy trì một vị thế ngoại giao độc lập trước những áp lực quốc tế.
Các khối xe quân sự tiến qua Quảng trường Thiên An Môn trong lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm chiến thắng chủ nghĩa phát xít trong Thế chiến II. Ảnh: CCTV

Tại lễ khai mạc kỳ họp lưỡng hội vừa diễn ra, Trung Quốc đã chính thức công bố dự thảo ngân sách quốc phòng với con số lên tới hơn 1.900 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 276,8 tỷ USD). Với mức tăng trưởng 7% so với năm 2025, ngân sách năm nay đánh dấu một bước tiến dài so với mức 1.800 tỷ nhân dân tệ của năm ngoái. Dù con số này chỉ bằng khoảng 1/3 ngân sách của Mỹ, nhưng nó phản ánh một chiến lược đầu tư bài bản và có trọng điểm của Bắc Kinh.

Theo nhận định từ giới chuyên gia, nguồn ngân sách khổng lồ này sẽ được phân bổ cho những mục tiêu then chốt: nâng cao đời sống và thu nhập cho binh sĩ, tăng cường cường độ huấn luyện và diễn tập thực địa quanh đảo Đài Loan, đồng thời thúc đẩy năng lực tác chiến không gian mạng. Bên cạnh đó, việc mua sắm các loại vũ khí và trang thiết bị quân sự tiên tiến vẫn là ưu tiên hàng đầu để hiện đại hóa lực lượng.

Mức tăng này cũng là minh chứng cho nỗ lực không ngừng của Trung Quốc nhằm thu hẹp khoảng cách quân sự với Mỹ – quốc gia dự kiến chi gần 962 tỷ USD cho quốc phòng trong năm tài khóa 2026. Ngoài ra, việc duy trì mức chi tiêu ổn định cũng được xem là một thông điệp về sự ổn định nội bộ, trong bối cảnh Bắc Kinh đang đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng quyết liệt trong hàng ngũ quân đội.

Chuyên gia quân sự Tống Trung Bình nhận định rằng, một năng lực quân sự và công nghệ vượt trội là nền tảng tất yếu để Trung Quốc duy trì chính sách đối ngoại tự chủ. Nếu không có sức mạnh này, vị thế ngoại giao của quốc gia sẽ dễ dàng bị gây sức ép hoặc chi phối bởi các cường quốc bên ngoài, đặc biệt là Mỹ.

Mặc dù duy trì mức tăng trưởng ổn định hàng năm từ 7-8%, nhưng nếu xét trên tỷ lệ GDP, chi tiêu quân sự của Trung Quốc vẫn được đánh giá là khá khiêm tốn. Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), ngân sách quốc phòng năm 2024 của nước này chỉ chiếm 1,7% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức 3,4% của Mỹ và 7,1% của Nga. Ông Niklas Swanstrom, Giám đốc Viện Chính sách An ninh và Phát triển (Thụy Điển), cho rằng con số này hoàn toàn tương xứng với nhu cầu phòng thủ và quy mô nền kinh tế hiện tại của Trung Quốc.

Bắc Kinh tiếp tục khẳng định chính sách quốc phòng mang tính chất tự vệ, tập trung bảo vệ lãnh thổ và coi vấn đề Đài Loan là ưu tiên hàng đầu. Dù ưu tiên các biện pháp hòa bình, Trung Quốc vẫn không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực nếu cần thiết. Tuy nhiên, so với mạng lưới hàng trăm căn cứ quân sự toàn cầu của Mỹ, Trung Quốc hiện chỉ sở hữu duy nhất một căn cứ ở nước ngoài.

Trên mặt trận hàng hải, Trung Quốc dù sở hữu số lượng chiến hạm nhiều nhất thế giới nhưng vẫn đang trong quá trình đuổi theo Mỹ về tổng lượng giãn nước, số lượng tàu ngầm và tàu sân bay. Chuyên gia James Char từ Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) khẳng định, quân đội Mỹ vẫn giữ vững vị thế hàng đầu nhờ kinh nghiệm thực chiến dày dạn và trang thiết bị tối tân.

Dù Mỹ nắm giữ ưu thế về hậu cầu toàn cầu, công nghệ tàng hình và kho vũ khí hạt nhân, nhưng cục diện có thể thay đổi đáng kể nếu xung đột xảy ra gần bờ biển Trung Quốc. Tại khu vực Tây Thái Bình Dương, Trung Quốc đang nắm giữ những lợi thế địa chính trị nhất định nhờ kho tên lửa thông thường khổng lồ và hỏa lực tại chỗ áp đảo.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều thống nhất rằng một cuộc đối đầu trực tiếp giữa hai cường quốc sẽ dẫn đến một kết cục không có người chiến thắng. Ông Swanstrom cảnh báo, mức độ tàn phá khủng khiếp, thương vong nặng nề và nguy cơ leo thang hạt nhân sẽ biến bất kỳ xung đột nào thành một thảm họa toàn cầu, ngăn cản bất kỳ bên nào giành được một thắng lợi có ý nghĩa.