Tranh cãi bủa vây, chính quyền Tổng thống Trump tạm hoãn quỹ bồi thường gần 1,8 tỷ USD

Vào ngày 2/6, Bộ Tư pháp Mỹ đã chính thức ra thông báo tạm dừng việc triển khai Quỹ Chống Vũ khí hóa 1776 có quy mô lên tới gần 1,8 tỷ USD (cụ thể là 1,776 tỷ USD). Quyết định mang tính bước ngoặt này được đưa ra ngay sau khi Thẩm phán liên bang Leonie Brinkema thuộc Khu vực Đông Virginia ban hành lệnh tạm thời chặn bộ này thành lập chương trình vào hồi cuối tuần trước. Theo lệnh của tòa án, quỹ bồi thường này sẽ bị đóng băng cho đến ít nhất là ngày 12/6, thời điểm diễn ra một phiên điều trần mới để xem xét vụ việc.

Mặc dù tuyên bố sẽ nghiêm túc chấp hành phán quyết từ phía tòa án, Bộ Tư pháp Mỹ vẫn đưa ra những phản ứng phản đối vô cùng gay gắt. Cơ quan này ra sức khẳng định Quỹ Chống Vũ khí hóa được thành lập hoàn toàn vì mục đích phi đảng phái — mở cửa công bằng cho cả người thuộc phe Dân chủ, phe Cộng hòa lẫn các cử tri độc lập — nhằm bù đắp thỏa đáng cho những cá nhân từng bị bức hại và đối xử bất công trong quá khứ.

Ý tưởng thành lập Quỹ Chống Vũ khí hóa 1776 bắt nguồn từ quan điểm lâu nay của ông Trump và các đồng minh thuộc đảng Cộng hòa, khi họ liên tục cáo buộc chính quyền của ông Joe Biden đã lợi dụng hệ thống tư pháp để nhắm vào họ một cách bất công. Theo khuôn khổ của chương trình, nguồn ngân sách liên bang sẽ được huy động để đền bù cho những cá nhân cho rằng họ từng là mục tiêu bị chính quyền Biden truy bức, chèn ép hoặc đối xử bất công vì động cơ chính trị.

Tuy nhiên, chương trình ngay lập tức vấp phải làn sóng phản đối quyết liệt từ phe Dân chủ cùng nhiều tổ chức giám sát độc lập. Họ thẳng thừng gọi đây là một "quỹ đen" với các tiêu chí xét duyệt bị cho là thiếu minh bạch, có thể tạo ra lợi ích bất hợp pháp cho các đồng minh thân cận của ông Trump. Tình hình càng trở nên căng thẳng hơn khi nhiều người ủng hộ ông Trump, bao gồm cả một số cá nhân từng bị truy tố vì liên quan đến vụ bạo loạn tại Đồi Capitol vào tháng 1/2021, công khai bày tỏ ý định nộp đơn xin nhận khoản tiền này. Đáng chú ý, ngay trong ngày đầu tiên quay trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã thực hiện lệnh ân xá hoặc giảm án cho khoảng 1.500 bị cáo bị kết tội trong vụ bạo loạn nói trên, đồng thời khẳng định họ là những nạn nhân bị đối xử bất công.

Theo nhận định từ giới quan sát, việc chính quyền lựa chọn không kháng cáo phán quyết của thẩm phán Brinkema là minh chứng rõ nét cho thấy họ đang phải đối mặt với sức ép rất lớn từ các nghị sĩ của cả hai đảng tại Quốc hội, những người đang có nhiều quan ngại nghiêm trọng về chương trình. CBS News dẫn nguồn tin thạo tin cho biết, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã phải trực tiếp gặp ông Trump tại Nhà Trắng vào ngày 1/6 để thảo luận sâu về tương lai của quỹ này.

Trước đó, áp lực chính trị đã đẩy lên đến đỉnh điểm trong một cuộc họp kín đầy căng thẳng của nhóm nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện vào tháng trước. Tại đây, nhiều thượng nghị sĩ đã liên tục chất vấn quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche về quỹ bồi thường. Cuộc họp diễn ra vô cùng gay gắt với hàng loạt ý kiến bất bình về bản chất chương trình lẫn thời điểm triển khai, khiến ban lãnh đạo đảng Cộng hòa phải hủy bỏ kế hoạch bỏ phiếu về ngân sách cho các cơ quan thực thi nhập cư thuộc Bộ An ninh Nội địa.

Ở phía bên kia chiến tuyến, phe Dân chủ cũng không ngừng gia tăng sức ép khi đe dọa sẽ ép Thượng viện phải thực hiện biểu quyết công khai. Động thái này đẩy đảng Cộng hòa vào thế tiến thoái lưỡng nan khi một số thượng nghị sĩ của họ có thể sẽ bắt tay cùng phe Dân chủ để phản đối chương trình. Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 1/6, Thượng nghị sĩ Dân chủ Adam Schiff của bang California khẳng định đanh thép rằng sẽ không một ai có thể né tránh được vấn đề này. Trước những diễn biến phức tạp, Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết ông đã có cuộc trao đổi với ông Trump vào cuối tuần và đưa ra khuyến nghị thẳng thắn: "Tôi cho rằng cách xử lý tốt nhất là chính quyền nên khai tử quỹ này".