Tương lai không tưởng: Elon Musk dự đoán con người sắp "không cần đi làm mà vẫn giàu"

Phát biểu tại Diễn đàn Đầu tư Mỹ - Saudi Arabia, ông Musk nhận định rằng tác động dài hạn của AI và robot tự động hóa sẽ thay đổi hoàn toàn cách xã hội vận hành và thị trường lao động. Theo dự đoán của vị tỷ phú 54 tuổi, trong khoảng 10 đến 20 năm nữa, việc đi làm sẽ chỉ là một lựa chọn cá nhân.

"Khi ấy, đi làm cũng giống như chơi thể thao hay chơi trò chơi điện tử, bạn được quyền lựa chọn. Nếu bạn thích đi làm thì đi làm, giống như bạn thích tự trồng rau trong vườn thì tự trồng, dù việc đó khó hơn nhiều so với việc ra chợ mua rau," Musk giải thích.

Ông còn khẳng định, trong tương lai nơi AI và robot chiếm vị trí trung tâm, tiền bạc sẽ trở nên "không còn quan trọng," thậm chí mất dần vai trò trung tâm trong cuộc sống con người, giống như thế giới được mô tả trong loạt tiểu thuyết Culture của nhà văn Scotland Iain Banks.

Trong những tháng gần đây, ông Musk đã liên tục chia sẻ tầm nhìn này. Ông tin rằng robot hình người sẽ trở thành "ngành công nghiệp lớn nhất từ trước đến nay," vượt qua cả ngành công nghiệp điện thoại thông minh. Tesla hiện đang phát triển robot Optimus, một sản phẩm mà Musk tin rằng "ai cũng sẽ muốn sở hữu."

"AI và robot sẽ xóa bỏ nghèo đói," Musk nhấn mạnh. "Chỉ có một cách để làm tất cả mọi người cùng giàu có, đó chính là nhờ vào AI và robot." Dù vậy, ông vẫn lưu ý rằng viễn cảnh này phải chịu sự chi phối của các yếu tố vật lý quan trọng như nguồn năng lượng và nguyên vật liệu.

Theo vị tỷ phú, khi AI và robot đảm nhiệm hầu hết công việc, chính phủ các nước sẽ phải triển khai một hình thức thu nhập phổ quát. Đây không chỉ là "thu nhập cơ bản" mà là "thu nhập cao phổ quát cho tất cả mọi người," nơi ai cũng có đủ điều kiện sở hữu sản phẩm hay dịch vụ mà họ muốn.

Kết thúc phiên thảo luận đầy những dự báo gây sửng sốt, ông Musk cùng CEO Nvidia Jensen Huang đã có màn đối đáp hài hước. Khi tỷ phú Huang đùa rằng "Vì tiền tệ sắp không còn ý nghĩa gì nữa…", ông Musk đáp lại: "Hãy cạn ly!", sau đó cả hai cùng cụng chai nước khoáng.

Những hình dung của tỷ phú Elon Musk về nền công nghiệp robot không hề xa vời, mà thực tế đang diễn ra mạnh mẽ tại các quốc gia dẫn đầu về công nghệ, đặc biệt là Trung Quốc.

Trung Quốc, quốc gia đang dẫn đầu về số lượng robot công nghiệp đưa vào sử dụng, đã huy động 300.000 robot để đối phó với khủng hoảng nhân lực. Theo báo cáo của SCMP, trong năm 2024, các nhà máy tại đây đã đưa vào sử dụng khoảng 295.000 robot công nghiệp. Làn sóng tự động hóa này đang giúp các nhà quản lý Trung Quốc giảm bớt nỗi lo thiếu hụt nhân lực trong bối cảnh dân số nước này sụt giảm năm thứ ba liên tiếp (năm 2024 giảm 1,39 triệu người).

Robot đang góp phần giải quyết hiệu quả sự thiếu hụt lao động do những biến động nhân khẩu học này, giúp duy trì năng suất và ổn định chuỗi cung ứng. Thậm chí, đội quân robot này còn giúp Trung Quốc gia tăng lợi thế cạnh tranh trong hoạt động sản xuất công nghiệp.

Theo thống kê từ Hiệp hội Robotics Quốc tế, hiện có hơn 2 triệu robot đang vận hành trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp trên toàn thế giới. Trong tổng số 542.000 robot mới được đưa vào vận hành trong năm 2024, hơn một nửa thuộc về Trung Quốc, được sử dụng để hàn khung xe hơi, lắp ráp thiết bị điện tử, và vận chuyển hàng hóa nặng với độ chính xác cao.

Giới chuyên gia nhận định chuyển giao các nhiệm vụ đơn giản, lặp đi lặp lại cho robot là một xu hướng tất yếu, giúp con người tập trung vào những công việc đòi hỏi tư duy sáng tạo và khả năng ra quyết định. Việc sử dụng robot rộng rãi sẽ giúp ngành công nghiệp sản xuất của Trung Quốc duy trì lợi thế cạnh tranh và giảm thiểu rủi ro thiếu hụt lao động trong tương lai.