Vì sao tổng thống Trump ra quyết định phong tỏa Eo biển Hormuz

Ông khẳng định quyết định này có hiệu lực ngay lập tức, nhấn mạnh rằng đây là nỗ lực để buộc Iran phải mở cửa lại tuyến đường thủy huyết mạch này một cách vô điều kiện. “Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ đạt được trạng thái tất cả được phép ra vào, nhưng Iran đã không để điều đó xảy ra”, ông Trump cho biết thêm.

Tuy nhiên, lệnh phong tỏa này không mang tính tuyệt đối cho tất cả mọi đối tượng. Theo thông báo từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Mỹ sẽ chỉ tập trung giới hạn đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran bắt đầu từ sáng 13/4. Các tàu thuộc các quốc gia khác không liên quan đến cảng của Iran vẫn sẽ được phép lưu thông bình thường.

Tại sao ông Trump lại quyết định phong tỏa một khu vực mà chính ông vốn muốn giải phóng? Theo giới chuyên gia, câu trả lời nằm ở "túi tiền" của Tehran. Trên thực tế, dù eo biển đã bị Iran đóng cửa một phần sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào cuối tháng 2, nhưng quốc gia này vẫn âm thầm điều phối dòng chảy dầu mỏ. Theo dữ liệu từ Kpler, Iran vẫn xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu mỗi ngày tính đến hết tháng 3, thậm chí còn thu phí thông hành lên tới 2 triệu USD mỗi tàu đối với một số trường hợp nhất định.

Bằng cách siết chặt eo biển, ông Trump đang nhắm trực tiếp vào nguồn tài chính then chốt nuôi dưỡng chính phủ và các hoạt động quân sự của Iran. Đây là một "vũ khí" mà trước đây Washington còn ngần ngại sử dụng, bởi họ hiểu rằng việc ngăn chặn dầu của Iran sẽ khiến giá dầu thế giới tăng vọt. Trước đó, Mỹ đã phải nỗ lực tìm mọi cách để kìm hãm giá năng lượng, thậm chí chỉ mới tháng trước, ông Trump còn cấp phép tạm thời để Iran bán số dầu tồn đọng trên biển nhằm giải phóng 140 triệu thùng dầu ra thị trường.

Quyết định mới này đánh dấu một sự thay đổi chiến lược: Chấp nhận nỗi đau kinh tế để đạt được mục tiêu chính trị nhanh chóng hơn. Tổng thống Trump đã thẳng thắn thừa nhận rằng giá xăng dầu có thể sẽ duy trì ở mức cao cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. "Có thể là vậy, hoặc giữ nguyên, hoặc có lẽ cao hơn một chút, nhưng nó nên ở mức quanh đó", ông nói. Thực tế, người dân Mỹ đang bắt đầu cảm nhận được sức nóng khi giá xăng trung bình đã vượt mức 4 USD/gallon trong tháng 4, tăng mạnh so với mức dưới 3 USD/gallon hồi tháng 2.

Harlan Ullman, cố vấn cao cấp tại Hội đồng Đại Tây Dương, cảnh báo rằng nỗ lực mở cửa hoặc kiểm soát eo biển bằng vũ lực sẽ kéo theo rủi ro cực lớn. Ông Ullman nhận định Iran có thể sử dụng thủy lôi và máy bay không người lái để áp đảo năng lượng của Mỹ. Ông cảnh báo: “Đó sẽ trở thành một cuộc chiến thực sự gay cấn. Và nếu vì lý do nào đó một con tàu của Mỹ bị trúng đạn... đó sẽ là một bi kịch quan hệ công chúng vì đa số người Mỹ phản đối xung đột”.