Trước đà lây lan xuyên biên giới đáng báo động của chủng virus Ebola hiếm gặp, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố đây là "tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế". Đáng lo ngại, chủng virus này hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu.

Ngày 17/5, WHO xác nhận đợt dịch Ebola khởi phát từ Cộng hòa Dân chủ Congo hiện đã tràn sang quốc gia láng giềng Uganda. Dù chưa đủ điều kiện để nâng cấp thành đại dịch toàn cầu, WHO cảnh báo các quốc gia có chung đường biên giới với Congo đang nằm trong vùng báo động đỏ.

Tính đến thời điểm hiện tại, số liệu dịch tễ tại tỉnh Ituri (Congo) đang tăng phi mã với 80 ca tử vong nghi nhiễm, 8 ca bệnh đã được xác nhận chính thức và 246 trường hợp đang trong diện nghi nhiễm tại 3 điểm nóng: Bunia, Rwampara và Mongbwalu.

Cảnh báo từ WHO cho biết quy mô thực tế của đợt dịch có thể lớn hơn nhiều so với báo cáo do tỷ lệ dương tính trong các mẫu bệnh phẩm ban đầu ở mức rất cao, đi kèm số lượng ca nghi nhiễm mới không ngừng tăng lên mỗi ngày.

Mối lo ngại lớn nhất của giới y học trong đợt bùng phát này là tác nhân gây bệnh, chủng virus Bundibugyo.

Khác với chủng Zaire thường gặp trước đây (vốn đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả), chủng Bundibugyo hiện chưa có bất kỳ loại vaccine hay phác đồ điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt. Điều này đặt hệ thống y tế các nước châu Phi vào tình thế báo động tài nguyên nghiêm trọng.

Sự nguy hiểm của đợt dịch còn nằm ở tốc độ di biến động của các ca bệnh xuyên biên giới.

Tại Uganda, thủ đô Kampala ghi nhận 2 ca nhiễm (1 ca đã tử vong). Cả hai đều di chuyển từ Congo sang nhưng không hề quen biết hay tiếp xúc với nhau.

Trong khi đó tại Congo, thủ đô Kinshasa cũng ghi nhận ca bệnh đầu tiên là một người trở về từ tâm dịch Ituri.

17-1779026145-who-ban-bo-tinh-trang-khan-cap-toan-cau-ve-dot-dich-ebola-moi-tai-congo-va-uganda
Một người đàn ông được đưa ra khỏi xe cứu thương sau khi thông tin bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo được xác nhận tại Bunia, tỉnh Ituri, Congo, ngày 16/5. Ảnh: Reuters.

Trước tình hình này, WHO yêu cầu các quốc gia kích hoạt ngay cơ chế ứng phó khẩn cấp, thắt chặt quy trình kiểm tra y tế tại các cửa khẩu và giám sát chặt chẽ các trục giao thông huyết mạch.

Để ngăn chặn dịch bệnh lan rộng, cơ quan y tế của Liên Hợp Quốc đưa ra các hướng dẫn cụ thể:

- Người tiếp xúc với bệnh nhân hoặc nghi nhiễm chủng Bundibugyo tuyệt đối không được di chuyển quốc tế. Người nghi nhiễm phải cách ly ngay lập tức và theo dõi sát sao trong vòng 21 ngày.

- WHO khuyến nghị các nước không đóng cửa biên giới hay cấm vận thương mại vì hoảng loạn. Việc cực đoan này có thể đẩy người dân vào đường dây vượt biên trái phép, khiến dịch bệnh lây lan âm thầm ngoài tầm kiểm soát.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi, đây là căn bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Bệnh gây ra các triệu chứng cấp tính như sốt, đau nhức cơ thể, nôn mửa và tiêu chảy. Virus lây truyền qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh, vật dụng nhiễm khuẩn hoặc thi thể người chết vì Ebola.