Cấm xe xăng vào phố cổ Hà Nội: Lợi ích môi trường và bài toán mưu sinh

Theo dự kiến, từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, Hà Nội sẽ thí điểm lập vùng phát thải thấp tại 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm. Cụ thể, xe máy chạy xăng sẽ bị cấm lưu thông từ 18h đến 24h ngày thứ Sáu và từ 6h đến 24h các ngày cuối tuần. 

Khu vực này rộng khoảng 0,5km² với hai vạn dân, được bao bọc bởi các tuyến đường sầm uất như Tràng Tiền, Hàng Đào, Mã Mây hay Lý Thái Tổ. Dù kỳ vọng mang lại bầu không khí trong lành, chính sách này lại đang tạo ra không ít xáo trộn trong tâm lý những người dân gắn chặt sinh kế với chiếc xe máy.

Đối với những người lao động tự do, xe máy không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là "cần câu cơm" duy nhất. Ông Nguyễn Thành Long, một tài xế xe ôm công nghệ gắn bó lâu năm với khu vực Hồ Gươm, chia sẻ sự đồng tình với xu hướng giao thông xanh. 

Tuy nhiên, ông bày tỏ lo lắng khi thời gian áp dụng quá ngắn khiến những người mưu sinh trên yên xe không kịp trở tay. Ông kiến nghị cơ quan chức năng nên phân loại mức độ phát thải thay vì cấm đồng loạt, đồng thời cần có mốc thời gian chuyển tiếp rõ ràng để người dân chuẩn bị tài chính.

Cùng chung nỗi niềm, anh Nguyễn Tùng Dương, thợ chụp ảnh dạo, cho biết rào cản lớn nhất để đổi sang xe điện là chi phí. Với mức thu nhập dưới 10 triệu đồng mỗi tháng đang phải gồng gánh nhiều chi phí sinh hoạt gia đình, việc mua xe mới là một áp lực lớn. Bên cạnh đó, anh cũng ái ngại về sự bất tiện của hệ thống trạm sạc chưa thực sự đồng bộ và nguy cơ hết pin giữa đường.

Không riêng giới làm dịch vụ, các tiểu thương buôn bán tại phố cổ cũng đang đứng ngồi không yên trước thông tin này. Bà Trần Thị Hòa, người bán rau tại chợ Gia Ngư, cho biết đặc thù công việc đòi hỏi phải chở hàng chục ký đi quãng đường xa mỗi ngày. 

Theo bà, xe điện khó có thể đáp ứng được sức kéo bền bỉ như xe xăng. Hơn nữa, chi phí ước tính từ 10 đến 20 triệu đồng để thay mới mỗi chiếc xe trong số ba phương tiện chở hàng hiện có của gia đình là con số quá lớn đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Trầm, chủ tiệm tạp hóa trên phố Hàng Bè, cũng cảm thấy lãng phí khi những chiếc xe máy xăng đang hoạt động tốt có nguy cơ phải "đắp chiếu". Nếu không thể dùng xe máy đi lấy hàng tại chợ Long Biên, bà buộc phải thuê đơn vị vận chuyển ngoài, khiến chi phí đội lên và bào mòn lợi nhuận buôn bán ít ỏi. 

Cả hai nữ tiểu thương đều mong mỏi một lộ trình chuyển đổi linh hoạt và các chính sách hỗ trợ thiết thực hơn từ thành phố.

Mục tiêu xây dựng vùng phát thải thấp để cải thiện chất lượng không khí là một chủ trương đúng đắn và tất yếu. Song, qua tâm tư của những người dân đang bám rễ tại lõi Hồ Gươm, bài toán môi trường cần được giải quyết song hành cùng bài toán an sinh. 

Việc thiết lập một lộ trình phù hợp, kết hợp cùng mạng lưới giao thông công cộng, hạ tầng trạm sạc đồng bộ và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi sẽ là yếu tố quyết định để chính sách đi vào đời sống, tránh tạo thêm gánh nặng cho những người lao động thu nhập thấp.